Bob Dylan
Tarantula
.
Afgelopen weekend liep ik op de pier van Scheveningen en daar had zich een boekenverzamelaar/winkeltje geïnstalleerd aan de kop op de boulevard. Uiteraard moet ik dan even kijken wat het poëzie aanbod is en dat viel niet tegen. Daar kwam ik ‘Tarantula’ van Bob Dylan tegen, een eerste Nederlandse druk uit 1972.
Nu ben ik geen fan van Dylan (sorry Alja), of eigenlijk geen fan van zijn muziek maar ik weet dat Alja Spaan een hele grote fan is van Bob Dylan dus kocht ik het boekje voor haar met in mijn achterhoofd dat ze het waarschijnlijk wel zou hebben. Maar je weet nooit. Ze had al een exemplaar.
Dat is niet erg want dit gaf me een kans om het geschreven werk van Dylan van wat dichterbij te leren kennen (de man had niet voor niks de Nobelprijs voor de literatuur gekregen tenslotte). En dat viel niet tegen.
Na een korte introductie van Dylan als artiest meldt de uitgever dat “Tarantula een fantastisch, briljant boek is, stormachtig en vol verbijsterend proza-poëzie. Ongeduldig, rusteloos en surrealistisch als alle beroemde Dylan-teksten. Door de ogen van Dylan zien we in fragmenten de Amerikaanse samenleving: mensen, plaatsen en levensstijlen in een chaotisch geheel waarvan de kern op excentrieke Dylanwijze wordt blootgelegd.” De uitgever eindigt met: Een feestelijk relikwie uit een periode die misschien voorbij lijkt maar zeker niet is vergeten.
Dat beloofde wat. Ik weet niet wat Bob Dylan had gebruikt toen hij dit schreef maar het komt me allemaal nogal psychedelisch over, het doet me erg denken aan het werk van Vaandrager; vreemd, verwarrend, heel associatief, beeldend en heel jaren zestig/zeventig (interpunctie die te pas en te onpas wel of niet wordt gebruikt), vrij van elke vorm van vorm of richting.
En toch heeft het iets boeiends, het spel met de taal, de ongewone en onverwachte wendingen , het soms volledig uitblijven van structuur of vorm waaraan je je als lezer kunt vastgrijpen. Het ene stuk (het boek bestaat zoals de uitgever al schreef uit fragmenten) is beter te behappen (ik zeg hier expres niet begrijpen) dan het andere, sommige stukken zijn net iets beter plaatsbaar in tijd en plaats dan andere.
Tussen deze stukken tekst, die soms als een brief aan iemand eindigen, staan stukken die veel van poëzie weghebben. In het fragment ‘Prelude voor het platte plektrum’ dat volgens mij gaat over de domheid van de mens, religie die alles plat slaat, het losbreken van de familie en thuis, staan een viertal tekstfragmenten die, onder elkaar geplaatst een gedicht vormen dat niet alleen min of meer begrijpelijk is maar ook zeer genietbaar.
.
‘zijn er nog vragen?’ vraagt
de instrukteur. een blond
jongetje op de eerste rij
steekt zijn vinger op en vraagt
‘hoe ver is het naar mexico?’
.
‘wie wil er iets buitengewoons worden?
vraagt de instrukteur. het slimste
kind van de klas, dat dronken op school
komt, steekt zijn vinger op en zegt
‘ik meneer. ik wil een
dollar worden meneer’
.
‘wie kan me vertellen
hoe de derde president van de
verenigde staten heette?’ een
meisje met haar rug vol inkt
steekt haar vinger op en zegt
‘ernst tobbe’
.
‘kan iemand in de klas
met het preciese uur vertellen
waarop zijn of haar vader
niet thuis is?’ vraagt de
instrukteur. iedereen laat
opeens zijn potloden vallen
en rent de deur uit-iedereen
behalve het jongetje op de
laatste rij natuurlijk, die een
bril draagt en zijn appel
meebracht
.
Voor de liefhebber van vreemde geschriften uit een periode waarin vreemd eerder gold als gangbaar dan als bijzonder is ‘Tarantula’ een boek dat dit tijdsbeeld als geen andere weergeeft. Voor Dylan fans ongetwijfeld een voorbeeld van zijn genialiteit. Voor mij boeiende literatuur vanuit de taal gezien, een introductie in wat Bob Dylan dus ook is of was. Ik zal er geen plaat van hem extra om gaan draaien maar ik snap nu beter de ‘rijkdom’ van de taal van Dylan die ik eerder alleen kende van zijn songteksten.
.
Geplaatst op 6 juni 2017, in Dichtbundels, Gedichten in vreemde vormen, Muziek, Poëzie in songteksten en getagd als 1972, Alja Spaan, Bob Dylan, boek, C.B. Vaandrager, dichter, domheid, experimenteel, familie, gedicht, interpunctie, muziek, muzikant, Nobelprijs voor de literatuur, pier, poëtisch proza, poëzie, Prelude voor het platte plectrum, psychedelisch, religie, Scheveningen, songs, songteksten, structuur, surrealistisch, taal, Tarantula, tekstdichter, tekstfragmenten, vorm. Markeer de permalink als favoriet. 8 reacties.
ZICHTBAAR ALLEEN 
Wouter, ik heb dit stuk met veel plezier en herkenning gelezen.
Ik ben zelf in 1965 geboren en werd pas rond 1983 een grote fan van Bob Dylan. Ik kwam Tarantula tegen in een antiquariaat in Amsterdam (ergens rond 1990) en kan me goed herinneren dat het boekje totaal niet was wat ik er van verwacht had. Het psychedelische karakter van Tarantula stond bijna haaks op wat ik gewend was van Bod Dylan.
De verwarring die zich van mij meester maakte beschouw ik achteraf als een zoveelste meesterzet van Bob Dylan. Hij is een kunstenaar die zo productief is dat hij geen tijd lijkt te hebben om te blijven stilstaan bij artistieke scheve schaatsen of moeilijk interpreteerbaar werk, omdat zijn creatieve tempo zo hoog is dat je als liefhebber van Dylan alleen maar de keuze hebt om zijn tempo proberen te blijven volgen. In dat opzicht lijkt hij op de Tour de France. Hij wacht op niemand en is alweer bezig met de volgende etappe.
En dan te bedenken dat er zoveel meer interessante kunstenaars zijn die het ook waard zijn om te volgen.
Bob Dylan blijft een kunstenaar uit de “buiten categorie” om in wielertermen te blijven. Dat betekent: genieten tot het ooit stopt. Misschien is er dan pas tijd om “alles” te duiden wat hij ooit gemaakt heeft, maar ik ben bang dat zijn werk zo weergaloos is dat hij zelfs na zijn dood nog niet bij te houden is.
Je bent duidelijk één van zijn grote fanbs, ik ken er nog een paar. Zelf heb ik dat dus niet maar ik begrijp waarom mensen fan zijn.
Mooi die variaties op de klank instructeur: intsrukteur.
Ik ben fan sinds 1971, ik was toen 13. Ja, Tarantula, wie zou dit in het Nederlands vertaald hebben en zou dit enigszins accuraat zijn gebeurd?
De vertaler was Annelies Jorna
@Blewbird. Jakkes, Bob Dylan in het Nederlands. Ik moet er niet aan denken.
Ik heb een Amerikaanse Penguin Books uitgave uit 1977. Ik zal hier voor de aardigheid twee citaten uit recensies van de achterflap aanhalen. De eerste is van The New York Times:
“137 pages of mind-blowing free association…all pure Dylan…the amorphous loam out of which all those lovely green songs grew.”
De tweede komt uit “Rock”:
“A marvelous hodgepodge of stream-of-consciousness journalism, autobiography, fiction, and funny little poem-letters…a book not just to read but to live with.”
Everybody let’s get stoned!