Site-archief
Grens 206
Iduna Paalman
.
Gisteren schreef ik een blogbericht over het rijwielplaatje. Ik begon dat bericht met allerlei autovignetten die tegenwoordig nodig zijn om door Europa te reizen (en ik noemde er slechts een paar, er zijn er veel meer). De aanleiding tot die inleiding lag niet bij het rijwielplaatje maar bij een gedicht van Iduna Paalman (1991) getiteld ‘Grens 206’ uit haar bundel ‘Bewijs van bewaring‘ uit 2022. In dit gedicht gaat het over juist die autovignetten.
Omdat ik al schrijvend ook de fiets en het openbaar vervoer noemde zoek ik dan wat verder, kom ik op een website die over het rijwielplaatje gaat en plots lees ik daar een gedicht. Interessant genoeg om over te schrijven. Vandaar gisteren het gedicht van Speenhoff en vandaag, alsnog dus, het gedicht ‘Grens 206’ van Iduna Paalman.
.
Grens 206
.
De bijsluiter schrijft voor dat het grensvignet
niet mag ontbreken maar ook niet te zichtbaar mag zijn,
de blik niet mag belemmeren maar een trouwe metgezel is
een coalitiepartner celgenoot strafmaat een geliefde
.
ik sta op het punt van vertrek en nee, de auto
heeft zichzelf uit de slalom weggehaald en het boeket
is niet op het dak blijven liggen, op klein snelheidsverlies
staat straf, ik heb me nog niet verdiept in de hoogte maar de ruiten
geven ons een magnifiek tafereel, ik ben zo blij dat ze schoon zijn
zo sprakeloos zo misselijk waren we ziek? het is geen eenmalige koop
.
zo’n vignet heb ik begrepen verloopt en verloopt en de hitte
van de weg stikt zich eraan vast, de herinnering die na een paar weken boenen
ofwel versleten ofwel als nieuw is, even was het logisch: we zijn geen dieven
van de volle tank, we zijn de volle tank
.
daarna geflits over de juiste bescheiden, bronnen bewaren
indienen, de boetes ten volste beleven, ik ontdekte de meest
schitterende besluitenloosheid die ik kende, we vertrokken
telkens bijna
.
Rijwielplaatje
Koos Speenhoff
.
Net als iedereen die autorijdt heb ook ik te maken met allerlei nieuwe regels en beperkingen. Dat begon ooit met het in je auto hebben van een alcoholtest (Frankrijk) waarvan ik heb begrepen dat die niet meer noodzakelijk is om bij je te hebben, naar een emissievignet (ook Frankrijk) en opnieuw een emissievignet (Duitsland). Als België zijn onzalige plannen doorzet om alle snelwegen naar het zuiden als Tolweg aan te merken dan wordt de autoruit voller en voller. Voor Vlaardingen heb ik een parkeervergunning (werk) voor achter de vooruit maar voor mijn woonplaats dan weer niet, dat gaat op kenteken.
Wanneer je al je reisbewegingen beperkt tot de fiets of het openbaar vervoer heb je een relatief zorgeloos vervoerleven. Dat dat niet altijd zo is geweest bewijst het rijwielplaatje, die vanaf 1924 (ingevoerd door Colijn) tot de tweede wereldoorlog verplicht was, geslagen bij de Rijksmunt en ter waarde van 3 gulden (wat destijds een enorm bedrag was). In 1940 waren er 3,6 miljoen fietsen wat dus een aardige opbrengst was voor de staat. In 1941 maakte de Duitse bezetter een einde aan het rijwielplaatje (die fietsen gingen mee naar Duitsland tenslotte). Dichter-zanger, illustrator en kunstschilder Koos Speenhoff (1869-1945), waarvan het gerucht ging dat hij lid was van de NSB, stierf in het bombardement van het Bezuidenhout in Den Haag in maart 1945. Speenhoff schreef over het verdwijnen van het rijwielplaatje in 1941 het volgende gedicht (een zwijntjesjager is een fietsendief).
.
Het rijwiel plaatje
.
Rust in vrede, rijwiel plaatje,
ach uw heengaan smart ons niets.
Wil voor eeuwig van ons scheiden,
leve… onze vrije fiets.
Op de borst geen ridderorde,
voor belasting eerlijkheid.
En al moppert de ontvanger,
dat gemodder zijn we kwijt.
.
Weg die rijwielplaatjes handel,
weg die dure grapperij.
Zwijntjesjagen zal wel blijven,
maar het plaatje is voorbij.
Voor wie schrale lonen beuren,
en toch veel “trappen” gaan.
Is de vrije fiets een wonder,
dat wel in de krant mag staan.
.
Vrijer zal de jeugd gaan trekken,
zuchten komen niet meer voor.
Als een schat haar rijwielplaatje,
bij een dikke kus verloor.
Is dit heengaan niet een teeken,
van de grooten nieuwe tijd?
Van de menschelijke vrijheid,
rustend op verdraagzaamheid.
.
ZICHTBAAR ALLEEN 