Site-archief

Primo Levi

Dichter in verzet

In dit geval mag je de titel Dichter in verzet letterlijk nemen. De Joodse Primo Levi (1919-1987) raakte in 1942 betrokken bij het verzet. In eerste instantie als een soort loopjongen maar in 1943 bij de gewapende partizanengroep Giustizia e Libertà (Recht en Vrijheid).

Na verraden te zijn werd hij in december 1943 op transport gezet naar concentratiekamp Auschwitz waar hij te werk werd gesteld in de Buna-Werke (Waar Buna rubber werd gemaakt en wat vandaag nog steeds bestaat als BASF) als ‘bruikbare Jood’ omdat hij scheikundige was. Van de 650 Italiaanse Joden die naar Auschwitz werden getransporteerd was Levi één van de 5 overlevenden.

Na de oorlog begint Primo Levi aan een trilogie over zijn oorlogsjaren (Deel 1: Se questo è un uomo, Deel 2: La Tregua, Deel 3: I sommersi e i salvati). Naast deze werken schreef Levi Primo nog talloze andere verhalen, essays en gedichten. Een mooi voorbeeld van een gedicht waarin de oorlog een rol speelt is Ik zocht jou in de sterren.

Ik zocht jou in de sterren

Ik zocht jou in de sterren
Toen ik hen als kind ondervroeg.
Ik heb jou aan de bergen gevraagd,
Maar ze gaven mij slechts af en toe

Eenzaamheid en rust van korte duur.
Omdat jij er niet was, in de lange avonden
Bedacht ik de dwaze lastering
Dat de wereld een vergissing van God was,
Ik een vergissing van de wereld.

En toen ik, in het aangezicht van de dood,
Neen heb geschreeuwd uit al mijn vezels,
Dat ik nog niet klaar was,
Dat ik nog te veel moest doen,
Was dat omdat jij me voor ogen stond,

Jij met mij naast je, zoals vandaag gebeurt,
Een man een vrouw onder de zon.
Ik ben teruggekomen omdat jij er was.

Geplaatst in Dichter in verzet, Favoriete dichters

1 reactie

Tags: 1919, 1942, 1943, 1987, Auschwitz, BASF, bruikbare Jood, buna rubber, Buna-Werke, concentratiekamp, essays, gedicht, gedichten, Giustizia e Libertà, Ik zocht jou in de sterren, Italië, oorlogsherinneringen, overlevenden, Partizanengroep, poëzie, Primo Levi, proza, Recht en Vrijheid, scheikundige, trilogie, Tweede wereldoorlog, verhalen

Into the wild

29 apr

Geplaatst door woutervanheiningen

Poëzie en film

Into the wild, de film van Sean Penn uit 2007 is behalve een bijzondere mooie film om nog een reden een aanrader namelijk om de filmmuziek van Eddie Vedder. Heel anders dan de muziek die hij maakt met Pearl Jam maar nog steeds prachtig.

In deze, op een waar gebeurde verhaal gebaseerde, film met Emile Hirsch in de hoofdrol komt het gedicht ‘I go back to may 1937’ uit The Gold Cell (1987) van Sharon Olds (1942) voor.

I go back to may 1937

I see them standing at the formal gates of their colleges,

I see my father strolling out

under the ochre sandstone arch, the

red tiles glinting like bent

plates of blood behind his head, I

see my mother with a few light books at her hip

standing at the pillar made of tiny bricks,

the wrought-iron gate still open behind her, its

sword-tips aglow in the May air,

they are about to graduate, they are about to get married,

they are kids, they are dumb, all they know is they are

innocent, they would never hurt anybody.

I want to go up to them and say Stop,

don’t do it—she’s the wrong woman,

he’s the wrong man, you are going to do things

you cannot imagine you would ever do,

you are going to do bad things to children,

you are going to suffer in ways you have not heard of,

you are going to want to die. I want to go

up to them there in the late May sunlight and say it,

her hungry pretty face turning to me,

her pitiful beautiful untouched body,

his arrogant handsome face turning to me,

his pitiful beautiful untouched body,

but I don’t do it. I want to live. I

take them up like the male and female

paper dolls and bang them together

at the hips, like chips of flint, as if to

strike sparks from them, I say

Do what you are going to do, and I will tell about it.

Uit: Selected poems 1980-2002

Wil je dit gedicht beluisteren? Surf dan naar http://www.poetryfoundation.org/poem/176442

Geplaatst in Muziek, Poëzie en Film

1 reactie

Tags: 1942, 1987, 2007, dichtbundel, dichter, Eddie Vedder, Emile Hirsch, film, filmmuziek, gedicht, gedichten, I go back to may 1937, Into the wild, Pearl Jam, poëzie, Poëzie en Film, poetryfoundation.org, Sean Penn, Selected poems 1980-2002, Sharon Olds, The gold cell

Collage gedicht

21 jan

Geplaatst door woutervanheiningen

Hertha Müller

Hertha Müller (1953) is een Duitstalige schrijfster van Roemeense afkomst. Ze stamt uit een etnisch Duitse familie uit het Banaat (een geografische en historische regio in Centraal Europa). Zij studeerde Duits en Roemeense taal- en letterkunde en ontving voor haar werk in 2009 de Nobelprijs voor Literatuur. Omdat ze weigerde met de Securitate samen te werken werd haar werk in Roemenië verboden of ernstig gecensureerd. In 1987 week ze samen met haar partner Richard Wagner uit naar West Duitsland. Daar werkte ze verder aan haar oeuvre dat vooral gaat over het dagelijkse leven in een dictatuur.

Bij het schrijven van haar proza putte de schrijfster tijdens de dictatuur uit woorden die ondanks alles vrijelijk in haar hoofd konden rondzoemen. Vreemd genoeg bedient ze zich voor haar poëzie juist vaak van het gedrukte woord. In Nederland verscheen in 2011 bij uitgeverij De Geus haar bundel ‘De rokkenjager en diens bijdehante tante’.

Uit deze bundel, vertaald door Ria van Hengel, een ‘collage’ gedicht met vertaling.

op een keer regende
het melk op het huis
in 3 ploegen kwamen
alle katten drinken
de magere op de arm gedragene de
spitsneuzige die met slim genoegen
de hemel als privébezit in hun kop
droegen de verslagene de begravene
maar tevreden geworden
met de jaren – en overreden met
granaatrode poten waren de bulgaren
verreweg de mooiste van alle katten
in de dakgoten

Meer informatie over Hertha Müller is te vinden op de site van Meander: http://meandermagazine.net/wp/2011/06/een-lust-voor-het-lezersoog/