Site-archief

Immaterieel Erfgoed Nederland

Poëzie op vuilniswagens in Rotterdam

.

Ik schreef in de afgelopen jaren al een aantal keer over poëzie(regels) die op vuilniswagens in Rotterdam werden aangebracht. Afgelopen juni nog toen voor het eerst dichtregels in gebarentaal als noviteit werd ingevoerd. Maar er is opnieuw nieuws te melden vanuit Rotterdam. De dichtregels op vuilniswagens zijn vanaf nu immaterieel Erfgoed in Nederland.

 

Auke Bullema, woordvoerder stadsbeheer bij de gemeente Rotterdam, diende de aanvraag om de gedichten aan te merken als immaterieel erfgoed in bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland. Dat deed hij onder meer namens de gemeente Rotterdam en Poetry International. Bullema zegt dat de aanvraag is ingediend omdat ‘we merkten dat Rotterdammers de gedichten herkennen als onderdeel van de identiteit van de stad’. ‘De gedichten zijn inmiddels ook van de mensen op straat.’

Auke Bullema zegt dat hij, in lijn met de kernwaarden van het project, het idee wil doorbreken dat poëzie ‘alleen voor boekenwurmen of intellectuelen is’. De gemeente wil het project daarom nog breder trekken door in de toekomst niet alleen de gedichten te selecteren van erkende dichters die bij de festivals van Poetry International verschijnen, maar ook die van ‘gewone’ Rotterdammers. Dat dit al gebeurt blijkt uit de regels ‘Dat we er niet over praten, betekent niet dat het niet gebeurde’ van middelbare scholier Lea Nölling (toen 13 jaar jong), waar een vuilniswagen alweer twee jaar lang rondrijdt in de havenstad. Zij won met deze regels in 2023 een speciaal uitgeschreven wedstrijd waarna haar regels op een vuilniswagen werden aangebracht.

Het eerste gedicht verscheen in 1988 op een Rotterdamse vuilniswagen. De toenmalige stadsdichter, wijlen Jules Deelder, schreef ‘Het gedicht is een bericht’. Deze tekst is ook omgedoopt tot de titel van het project en verschijnt ieder jaar op een van de vrachtwagens. De gemeente Rotterdam geeft Poetry International een seintje wanneer er nieuwe vuilniswagens en straatvegers worden geleverd. Poetry International kiest vervolgens passende gedichten die veelal zijn geschreven door Nederlandse en buitenlandse dichters. De gedichten blijven op de voertuigen geplakt totdat de vuilniswagen of straatveger wordt vervangen.

.

Het gedicht is een bericht

Roteb, Rotterdam

.

Vanaf 1988 worden in Rotterdam op huisvuil- en veegwagens, regels van gedichten van dichters van over de hele wereld geplaatst. Het initiatief hiertoe kwam van Hans Abelman van het Centrum voor Beeldende Kunst van de Rijnmond.

Het eerste gedicht (of regel van een gedicht) was ‘Het gedicht is een bericht’ van Jules Deelder. In 1996 kwam er een bundel uit (een samenwerking van Roteb en Poetry International) met de volledige gedichten van al deze regels. Een bonte verzameling Nederlandse en internationale poëzie, verzen en versjes, geïllustreerd en mooi vormgegeven.

Uit deze bundel koos ik boor het gedicht van György Dalos uit Hongarije ( A felháborodáshoz iparengedély kell) in een vertaling van Andras Vigh getiteld ‘Mijn status in de staat’.

.

Mijn status in de staat

.

1

Voor verontwaardiging

heb je een bedrijfsvergunning nodig

Voor pessimisme

een douanestempel

En zelfs van de zelfmarteling

worden procenten afgetrokken

.

2

Ik ben

als een ontwikkelingsland

Bevrijd maar armzalig

leef ik van leningen

Ik verwacht niet veel van de toekomst

maar heb haar ook niet te duchten

.

3

Sinds twee jaar

leef ik zonder werk

Ik schaam mij

als ik bedenk

dat ze terecht jaloers op me zijn –

de straatvegers met hun vaste inkomen

en de vuilnismannen in hun onwankelbare status

.