Site-archief
Poëzieweek 2026, de laatste dag
The pink highlight
.
Afgelopen vrijdag was ik in de koninklijke bibliotheek bij Club Erasmus voor een interview met en een performance van dichter Diana Ozon. Naast de ingang van Club Erasmus was een fraaie tentoonstelling (dat kunnen ze daar wel bij de KB) over vrouwelijke dichters. Beneden, in de gang naar het Nationaal Archief, was echter nog een tentoonstelling in het kader van de Poëzieweek 2026. Vandaag op de laatste dag van de Poëzieweek wilde ik hier nog aandacht aan besteden. Deze tentoonstelling blijft naar ik aanneem nog wel even hangen.
Het betreft hier een tentoonstelling van een fenomeen dat ik al heel lang ken, dat ook al heel lang bestaat maar dat steeds in een nieuw jasje wordt gehesen. Het gaat hier over stiftgedichten. De eerste keer dat ik hierover schreef is alweer uit 2012 waarna nog vele malen volgden. Je zou je dus kunnen afvragen waarom hier opnieuw? Zoals zoveel in de poëzie is ook het maken van stiftgedichten onderhavig aan modetrends en vernieuwingen. Begonnen als blackout poetry kwamen al snel de kunstzinnige manieren van ‘zwart maken’ in zwang. En naar aanleiding daarvan was de sky the limit. Barbara (kunstenaar dus geen achternaam) die The Pink Highlight ‘bedacht’ heeft er haar sausje overheen laten gaan.
Zij werkt met Engelse teksten uit boeken die afschreven zijn ( of gered zoals zij het noemt) en gaat daarin op zoek naar mooie of repeterende woorden, om er een compleet nieuwe tekst mee te maken. Voorwaarden zijn dat de nieuwe tekst grammaticaal correct is (hear hear) en iets leuks, nieuws, inspirerends of liefs oplevert, of in haar geval, iets wat ze wil delen over haat autisme. Omdat vrienden bij het zien van de kleur roze vaak aan haar denken (wat verder niet wordt uitgelegd) gebruikt ze een roze marker als handtekening. In de tentoonstelling bij de KB geeft dat een heel vrolijk effect. Hieronder een voorbeeld en een foto van een wand bij de KB waar haar werk hangt. Overigens wordt de toeschouwer of bezoeker ook uitgenodigd zelf een stiftgedicht te maken. Haar stiftgedichten zijn ook op Instagram te lezen onder dezelfde naam.
.
Diana Ozon en de Digitale Stad
Poëzie in Cyberspace en meer
.
Afgelopen vrijdag was ik in de Koninklijke Bibliotheek. In Club Erasmus aldaar werd een activiteite in het kader van de Poëzieweek georganiseerd met de intrigerende titel ‘Poëzie in Cyberspace: Diana Ozon & De Digitale Stad’. Presentator Melissa Giardina interviewde Dichter, schrijver en performer Diana Ozon (1959) pseudoniem van Diana Groenveld, en Lenny Vos, literatuuronderzoeker. Het programma was georganiseerd door Sophie Ham van de KB (conservator digitale collecties).
Het was om meerdere redenen een interessante en leuke middag. Diana Ozon bracht als een van de eerste dichters in Nederland taal en technologie samen. Ze was nauw betrokken bij De Digitale Stad (DDS) opgericht in 1994, waar kunstenaars, hackers, activisten, krakers en nieuwsgierige mensen elkaar konden vinden in een virtuele stad. Speciaal voor deze middag had Diana haar persoonlijk archief (met heel leuke en herkenbare foto’s uit die tijd) geraadpleegd en had ze vele foto’s uit die tijd meegebracht.
Onderwerpen die in het gesprek werden geadresseerd waren hoe technologie en subculturen elkaar beïnvloeden, wat de rol was van de krakersbeweging, hoe de verhoudingen waren destijds als het ging om de verdeling man/vrouw in de poëzie en uiteraard gaf Diana Ozon een performance waarbij ze putte uit haar oudste werk. Opvallend hierin was het gebruik van allerlei technologische en digitale termen, woorden en afkortingen. Zelfs in haar liefdesgedichten.
Al met al was het gesprek tussen de dichter, de interviewer en de literatuurwetenschapper heel interessant voor zowel poëzieliefhebbers als voor zij die geïnteresseerd zijn in de ontwikkelingen van de (digitale) technologie in Nederland en zelfs geïnteresseerden in de subculturen van de jaren ’80 en ’90. In een gesprek dat ik na de activiteit had met Diana Ozon refereerde ze nog aan het project ‘Dichter aan huis’ in Den Haag, waar ze goede herinneringen aan had. In 2003 nam Diana Ozon deel aan Dichter aan huis en uit de gelijknamige bundel nam ik haar gedicht zonder titel over dat oorspronkelijk verscheen in haar bundel ‘Ja, ik wil’ uit 2002.
.
O louterend water
mijn mooi molecule …
.
Jij stijgt tot de lippen
en slaat op de klippen.
Bron van alle leven
en kosmisch gegeven.
Helder van kleur
en reukloos van geur …
.
Voor meer dan tachtig procent
weet ik dat jij mij bent.
Je was in de moederbuik
en staat onder het kelderluik.
Je valt uit de hemel
en rijst uit de aarde …
.
O allerhoogste waarde
die men eider gratis gunt
jij vindt vanzelf
je diepste punt.
En jouw stille gronden
uit de hemel gezonden …
.
Kokend als damp of
bikkelhard als ijs
jij zit overal en
bent altijd op reis.
O louterend water
Mijn mooi molecule …
.
We prezen de Aarde,
de hemel, de zon
maar vergaten het water
de oersprong, de bron.
.
Activiteiten in de Poëzieweek
Koninklijke Bibliotheek
.
Van 29 januari tot 4 februari is de Poëzieweek in Vlaanderen en Nederland. In de weken tot het begin van de Poëzieweek zal ik regelmatig een activiteit eruit kiezen, hier belichten en voorzien van wat extra informatie. Vandaag een activiteit van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag die begint op 15 januari en eindigt op 28 februari. Je zal zien dat veel activiteiten zich niet strikt aan de Poëzieweek houden en dat is natuurlijk prima, ik pleit al veel langer voor een Maand van de Poëzie zoals in de Verenigde Staten het geval is..
De collectie van de Koninklijke Bibliotheek bevat duizenden dichtbundels. In de expositie naar aanleiding van de Poëzieweek kun je onder andere gedichten bewonderen die door kunstenaars zijn geïllustreerd met etsen, houtsneden, collages, zeefdrukken en litho’s. Zo worden de gedichten niet alleen een plezier om te lezen, maar ook om naar te kijken. Er is gekozen voor een selectie van 15 vrouwelijke dichters die allemaal belangrijke prijzen hebben gewonnen, zoals de P.C. Hooft-prijs.
Tijdens de Poëzieweek zelf organiseert de KB 2 leuke programma’s. Deze staan in het teken van punk-, pop- en performancedichter Diana Ozon en de vertegenwoordiger van spoken word en afscheidnemend Dichter der Nederlanden Babs Gons. Hun werk vind je ook in deze expositie. Daarnaast wordt werk van Ellen Deckwitz (1982), schrijfster van het poëziegeschenk 2026 getoond. Op de achterwand kun je bijzondere uitgaven van enkele generaties dichters bekijken, van Judith Herzberg (1934) en Hagar Peeters (1972) tot Hannah van Binsbergen (1993). Hun gedichten werden door kunstenaars geïllustreerd met etsen, houtsneden, collages, zeefdrukken en litho’s.
De expositie is gratis toegankelijk en te vinden in Club Erasmus op de eerste verdieping. Van de genoemde dichters koos ik Ellen Deckwitz (als dichter van het Poëzieweek geschenk). Uit Het Liegend Konijn, nummer 1 uit 2014 met als thema Oorlog koos ik haar gedicht ‘2011, Amsterdam’.
.
2011, Amsterdam
.
In dit hoekje ziet u luitenant Barney, die heeft PTSS
omdat hij zoveel schreeuwt. In de volgende zaal
vindt u de vrouw die altijd gelijk met het luchtalarm
afgaat.
.
Natuurlijk waren er kwade tongen die beweerden
dat het regelen van een levensverzekering minder
voorstelde dan het waarborgen van zeg maar
een pollepel uit het Derde Rijk, wel
.
de pers noemde de bejaardententoonstelling
een prachtige expo van live beelden.
.
Een prachtige expo van afbrandende opnames,
in dit hoekje vindt u een brandslang, ook
achter glas.
.
ZICHTBAAR ALLEEN 