Alexis Murenzi en Lisette Ma Neza

.

In een artikel in de Volkskrant las ik dat slamdichter Lisette Ma Neza (1998), een Brabantse met Rwandese roots, wonend in Brussel, de Jonge Veer heeft gekregen, een aanmoedigingsprijs voor taaltalenten, uit handen van Gershwin Bonevacia. Bonevacia won zelf de Gouden Ganzenveer en de winnaar van die prijs mag sinds 2022 bepalen wie de Jonge Veer wint.

In het interview dat in het artikel is opgenomen wordt Ma Neza gevraagd naar haar inspiratiebronnen. Ze noemt Radna Fabias, Babs Gons maar ook Rwandese koeiendichters. En dan word ik nieuwsgierig. Koeiendichters, hoe, waarom, waar en wie? Op zoek naar koeiendichters kwam ik Alexis Murenzi (1981) tegen. Een, in Rwanda, beroemde pastorale dichter, bekend om zijn gedichten over cultuur en koeien. Hij is bekend van, en gespecialiseerd in het rondtrekken en bezingen van de zogenaamde Inyambo koeien die bekend staan om hun enorme horens. Zo treedt hij bijvoorbeeld op tijdens de Umuganura ceremonie (de nationale eerste oogst) waar hij dicht en zingt voor deze koeien.

Deze koeien zijn een traditioneel symbool van Rwanda en zijn gedichten gaan over de namen (Amazina y’inka), hun eigenschappen en de Rwandese cultuur. Volgens hem belichamen de koeien de Rwandese waarden en moeten in ere gehouden worden. Hij wil ook een Inkamikanihigo-club oprichten (in deze naam is de naam van een koe verwerkt) voor bekwame koeiendichters, podiumartiesten en zangers van traditionele muziek.

Omdat ik nergens een gedicht van Murenzi kon vinden, noch van een andere koeiendichter, hier een gedicht van de Spaanse dichter Federico Garcia Lorca (1898-1936) over een koe, uit de bundel ‘Dichter in New York uit 1997.

.

Koe

.

De koe, geraakt, viel om, languit

bomen en beken klommen in zijn horens.

Zijn snuit bloedde de hemel in.

.

Zijn snuit van honingbijen

onder de trage snor van het kwijl.

Een witte gil joeg de ochtend overeind.

.

De dode koeien en de levende,

blos van daglicht of honing van de stal,

sloegen met ogen halfdicht aan het blaten.

.

Leg aan de wortels uit

en aan dit kind hier dat zijn mes al slijpt

dat ze de koe nu rustig kunnen eten.

.

Hierboven verbleken

manen en halsslagaders.

Vier hoeven trillend in de lucht.

.

Leg aan het maanlicht uit,

aan deze nacht van gele rotsen

dat ze is heengegaan, de koe van as.

.

Dat ze gegaan is blatende

onder de puinen van de starre luchten

waar de dronkaards zich voederen met de dood.

.