Site-archief

Plataan

Herman Pieter de Boer

.

Toen ik in 2019 in mijn bibliotheek in de eindfase zat van fusie (Maassluis en Midden-Delfland met Vlaardingen) kwam de vraag naar boven hoe we die nieuwe organisatie zouden gaan noemen. Een opsomming van de drie gemeenten is natuurlijk veel te lang en bevat ook nog eens een liggend streepje tussen Midden en Delfland, dus dat was geen optie. Wat doe je dan? Dan ga je op zoek naar iets wat de drie gemeenten bindt of gezamenlijk hebben. Op een klein stukje natuurgebied na, de Broekpolder (en dat vonden we echt geen passende naam), was dat er eigenlijk niet. Waar de twee gemeenten aan de Waterweg wel iets gemeen hebben ligt dat voor Midden-Delfland dan weer anders.

We hebben toen alle personeelsleden gevraagd suggesties te doen en dat leverde naast allerlei afkortingen ook De Plataan op. De redenering achter deze naam was dat een Plataan symbool staat voor wijsheid, inzicht en vreugde van de geest. Hoe toepasselijk voor een bibliotheek. Uiteindelijk werd deze naam met overgrote meerderheid gekozen (iedereen mocht een stem uitbrengen). En aldus werk ik vanaf 1 januari 2020 voor bibliotheek de Plataan.

Nu zal je je misschien afvragen wat dat met poëzie te maken heeft? Terecht. Ik moest hier meteen aandenken toen ik op de website van straatpoëzie het gedicht ‘De Plataan spreekt’ van (lied)tekstschrijver, schrijver en dichter Herman Pieter de Boer (1928-2014) las. Het gedicht is aangebracht op een muur in de Bollenhofsestraat 95 in Utrecht. Vooral de derde strofe past heel goed bij de bibliotheek. Dapper tegen al het digitale geweld in, en de wens om nog eeuwenlang te blijven bestaan want een bibliotheek met boeken waarin je kan bladeren is tegenwoordig meer nodig dan ooit, als tegenwicht tegen het alom oprukkende en verslavende scherm.

.

De plataan spreekt

.

Ik, de Gevlekte Zuiderling,
ben meegevoerd en hier geplant
in mooi en dankbaar Nederland.
Ik herberg de herinnering

aan iedere vergadering
of liefdeskus of vriendenhand
onder mijn takken op het zand,
duizenden dagen, ieder ding.

Ik ben een dappere Plataan,
ik wil nog eeuwen lang bestaan,
dat is mijn droom.

Mijn lover valt en groeit weer aan,
zo mag en zal het verder gaan.
Ik ben een wereldboom.

.

Via Veneto

Herman Pieter de Boer

.

Oh Waterlooplein, Ome Arie, Mamma, Laat me, Annabel, Maar vanavond, het is maar een kleine greep uit de teksten die schrijver, liedjesschrijver en copywriter Herman Pieter de Boer (1928-2014) schreef voor respectievelijk Johnny en Rijk, Conny Vandenbos, André Hazes, Ramses Shaffy, Hans de Booij en Gerard Joling. In totaal schreef hij meer dan 700 liedteksten. Ik maakte voor het eerst kennis met deze schrijver van korte verhalen in de jaren ’70 en ’80. Hij schreef toen een serie boeken die stuk voor stuk heel veel verkocht en gelezen werden. Ik herinner mij ‘Het damesorkest en andere stadsverhalen’, ‘De kellnerin en andere verhalen’, ‘Het herenhotel en andere verhalen’ en ‘Waanzin en moederliefde & Dorpsgeheimen’ stuk voor stuk korte verhalen (wie leest die nog tegenwoordig?) die ik met zeer veel plezier las.

Dat hij ook gedichten schreef wist ik niet maar verbaast me ook niet echt, veel liedjesschrijvers zijn ook vaardige dichters. In 1989 verscheen van hem de bundel ‘Gekleurde gedichten’. Ook in zijn poëzie klinkt zijn enorme fantasie en vaardigheid als verteller door zoals bijvoorbeeld in dit gedicht zonder titel.

.1989, 1928, 2014, 

O Via Veneto,

o ziel en zaligheid, daar is zij!

La Melba, diva, blanke zalm,

godin van Rome.

De dialogen vallen stil,

men kijkt:

de zilverhakken tikken vonkjes uit de tegels,

roomwitte dubbelweelde wipt

en billen syncoperen in satijn.

Secondenspanning,

voelbaar.

Dan is ze weer, te snel, voorbij.

Campariglazen zijn versplinterd,

drie parasols in rook en vlammen opgegaan,

en graaf Cavour

is, klauwend aan zijn tafeltje, gestorven

van begeerte.

.

Herman Pieter de Boer

Lenny Kuhr

.

Dat muziek troost kan bieden weten we allemaal, het aantal troostrijke liederen is enorm. Vaak wordt deze troost verkregen door de muziek, de melodie en als het helemaal meezit dan is het een combinatie van de muziek en de woorden die troostrijk is. In het geval van het lied ”s Nachts bij het open raam’ van Lenny Kuhr durf ik te stellen dat het toch ook vooral de woorden, de liedtekst of het gedicht waaruit het lied bestaat, de troost biedt.

Herman Pieter de Boer ken ik nog van zijn bundels met korte verhalen uit de jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw maar ook als dichter en liedtekstdichter is hij bijzonder. De muziek bij het gedicht ’s Nachts bij het open raam’ komt ook al van een grootheid namelijk van Franz Schubert. Het lied staat op de CD ‘Stemmen in de nacht’.

.

’s Nachts bij het open raam

.

De maan zo mooi, van wolken vrij

zo zoel, een zomerlichte nacht

verzonken in mijn mijmerij

heb ik steeds aan jou gedacht

en hoe jij zomaar bent gegaan

zo zacht naar een ander bestaan

.

je bent niet meer, maar toch en toch

ik ben nog altijd niet alleen

bijna nabij voel ik je nog

je adem en gedachten om mij heen

bijna nabij, ik voel je nog

je adem om mij heen

.

bewegingloos bij ’t open raam

het lijkt of iets er naar me wenkt

het glimlacht zacht en zegt mijn naam

ben jij het die daar even aan mij denkt

het eerste licht, voorbij de nacht

was jij dat die aan mij dacht

 

.

Free image/jpeg, Resolution: 3863×2881, File size: 1.57Mb, cloudy Night sky with full Moon through open window, illustration

Boudewijn de Groot

De kinderballade

.

De tekst van het lied ‘De kinderballade’ van Boudewijn de Groot is geschreven door Gerrit Komrij, niet vreemd dan ook dat ik juist dit nummer vandaag hier plaats in de categorie poëzie en muziek. Zoals Herman Pieter de Boer de tekst van ‘Annabel’ schreef, zo dus Komrij de tekst van ‘De kinderballade’. Nu had ik vrijwel elk nummer van Boudewijn de Groot kunnen nemen, zijn vaste tekstschrijver Lennart Nijgh zou je de dichter onder de tekstschrijvers kunnen noemen.

‘De kinderballade’ kwam uit op het album ‘Zing je moerstaal’ uitgebracht in de Boekenweek van 1976. Ad Visser (Toppop) bedacht en produceerde deze LP. Op dit album vertolkten Nederlandse artiesten teksten van Nederlandse auteurs. Voorbeelden zijn duo’s als Kees Buddingh en Alexander Curly, Jules Deelder en Focus en Judith Herzberg en Earth & Fire. Pas in 2006 verscheen ‘De kinderballade’ in druk.

.

De kinderballade

Hij was twaalf, had rappe leden,
jongen uit de Hof van Eden.
Als hij lachte, lachten luidkeels
alle leeuweriken mee.
Met zijn blikkering van tanden,
met zijn marmerbleke handen
leek hij op een tere engel
uit een sierlijk bal masque.
Hij kon klaterhelder zingen
en zijn haar rook naar seringen.
Oh hij was een waterprins
die in zijn pak van goudlamee
was ontstegen aan de zee.

Zij was dertien, een gazelle,
en haar naam was Annabelle.
Annabelle noemden haar zowel
de hinde als het ree.
Met haar helderrode wangen,
met haar glinsterende spangen,
leek zij in haar gazen bruidsjurk
’t meest nog op een toverfee.
Blauw waren haar vreemde ogen,
blauw maar zonder mededogen.
Oh ze was een kleine meermin
die maar net van lieverlee
was ontstegen aan de zee.

Samen in het ochtendgloren
wandelden ze langs het koren.
Mild en zonder ze te storen
scheen het zonlicht naar benee.
En onder de roze stralen
kuste hij haar lippen dralend
en hij zei haar wonderwoorden,
zelfs het gras luisterde mee.
Op het horen van die woorden
week voor hen gedwee het koren
en het lispelde: wees welkom,
en bood doorgang aan die twee
zoals eens de Rode Zee.

Toen hij, op geblaf van honden,
dagen later werd gevonden,
lag de blanke prins geschonden
in het koren zonder fee.
Met zijn dode grote ogen
keek hij roerloos naar omhoog en
langzaam ritselde zijn bloed nog
uit een gruwelijke snee.
Niemand wist meer te vertellen
hoezeer kleine Annabelle
had gehouden van haar engel
uit het sierlijk bal masque.
Maar nog altijd ruist de zee.

.

Boudewijn de Groot