Spoken word en poëzie

.

De afgelopen weken heb ik, zoals ik wel vaker doe, de inhoud van mijn blog van dit jaar (en het jaar daarvoor) weer eens onder de loep gehouden. Om te zien of er trends zijn, zaken die me opvallen, dichters die ik heb leren kennen, categorieën die er bij zijn gekomen en andere zaken die me opvallen. Wanneer ik dat doe over voorgaande jaren vallen me toch steeds weer andere dingen op. Dat betekent dat de poëzie(beleving) verandert maar ook dat hoe en waar ik over schrijf aan verandering onderhevig is.

Wat me afgelopen jaar opviel was dat ik op een aantal (grote) landelijke podia dichters tegenkwam die als spoken word performer zijn begonnen. Zo opende Lin An Phoa dit jaar de Nacht van de Poëzie, nadat ze die in oktober 2025 had geopend. In 2024 ontdekte ik haar voor het eerst tijdens een voordracht bij museum Beelden aan Zee, en daar werd ze nog geïntroduceerd als spoken word performer die meer richting de reguliere poëzie zich ontwikkelde. Bij de Nacht van de Poëzie van dit jaar heeft dit geresulteerd in een kleine bundeling van haar gedichten onder de titel ‘Zalven’ (Wintertuin uitgeverij).

Een andere, en misschien wel de bekendste dichter onder de spoken word performers, is Babs Gons. Zij was niet alleen Dichter der Nederlanden maar ze gaf al enkele dichtbundels uit op papier zoals de bundel ‘Wie zijn we morgen‘.

Een derde spoken word performer die hard aan de weg timmert en ook op papier is verschenen, is Derek Otte. Hij stond op het podium tijdens de opening van Poetry International in 2025 en al in 2020 verscheen zijn bundel ‘Woorden zijn daden‘.

Als laatste spoken word performer die de stap naar de papieren poëzie heeft gezet moet ik Gershwin Bonevacia (1992) noemen. Bonevacia is naast spoken word performer dichter en voormalig stadsdichter van Amsterdam (2019-2022). Zijn werk is persoonlijk, ritmisch en maatschappelijk betrokken. Hij slaat een brug tussen literatuur en podiumkunst.

Natuurlijk is dit geen volledig overzicht, er zijn er meer zoals bijvoorbeeld Benzokarim en Dean Bowen, maar dit zijn wat mij betreft wel de voorlopers. Van Gershwin Bonevacia hieronder het gedicht ‘Ik sluit me aan’ dat hij ter gelegenheid van 80 jaar vrijheid schreef op verzoek van het CPNB.

.

Ik sluit me aan

.

Tussen verleden en heden, een kwestie van perspectief:
aan deze kant van de geschiedenis geven wij namen
aan wat we willen onthouden,
nummers aan wat we liever vergeten.
Tussen oorlog en vrede, een kwestie van taal.

“Men mag niet knielen voor gemakzucht, men moet elk vuurtje in de ziel durven ontsteken,”
hoor ik mijn overgrootmoeder fluisteren.
Het doet me denken aan
de heldinnen wier strijd in de schaduw van de geschiedenis plaatsvond,
aan hen die uit het Caribisch gebied kwamen of vochten in voormalig Nederlands-Indië,
hun wortels vermengd met de grond van strijd en vrijheid.

Soms struikel ik nog over dezelfde drempels.
Verzet is hoe ik hun verhaal doorvertel:
stemmen die verstilden maar nooit verdwenen,
die als geen ander weten hoe het is om deel uit te maken van een geschiedenis
én tegelijkertijd erbuiten te worden geplaatst.

Elke veroordeling van het verleden herinnert mij eraan
dat de strijd voor een werkelijk vrije
en rechtvaardige samenleving ook vandaag nog lang niet voltooid is.

Ik sluit me aan bij
de lichamen die grenzen doorbreken,
de handen die vuisten worden,
de ogen die niet wegkijken bij uitsluiting en onderdrukking,
de ritmes die uit verdrongen diepte komen.

We herdenken om te beseffen hoe broos het weefsel is,
we vieren om de moed te vinden verder te weven,
elke draad die we toevoegen een gezamenlijk gebed:

Elk bestaan is genoeg,
Elk bestaan is genoeg,
Elk bestaan is genoeg.

.