Site-archief

Brievenbus voor poëzie

Glasgow

.

Als maker van MUGzine verzorg ik de verzending van dit vrolijke en heerlijk eigenwijze mini-poëziemagazine MUGzine en wat ik de afgelopen jaren heb gemerkt is dat er steeds minder brievenbussen zijn. Niet alleen bij mij in de omgeving maar overal in Nederland. In de afgelopen drie jaar is ongeveer 15% van de brievenbussen verdwenen. Er wordt gewoon steeds minder post verstuurd. Als dit zo doorzet dan wordt de brievenbus net zoiets als een postkantoor, voor nieuwe generaties iets waar ze nog nooit van gehoord hebben.

Waarom deze inleiding bij een post op een poëzieblog? In Glasgow, in de botanische tuinen aldaar, buiten het theehuis, staat een nogal ongebruikelijk object dat gemakkelijk over het hoofd gezien kan worden. In de uitgestrekte tuinen van bijna 16 hectare, waarvan sommige delen dateren uit het midden van de 19e eeuw, bevindt zich een alledaags voorwerp dat je zomaar op straat zou kunnen tegenkomen, of eigenlijk steeds minder op straat tegenkomt: Een brievenbus, vormgegeven als een (Engelse) rode brievenbus maar volledig gemaakt van gebakken steengoed en versierd met speelse, kinderlijke afbeeldingen van flora en fauna. Op deze keramische brievenbus staat de inscriptie: “Stuur hier uw gedichten.” Deze inscriptie is ook in braille te lezen. Bezoekers van de tuinen worden aangemoedigd om gedichten in de brievenbus te deponeren via de gleuf.

Deze wonderlijke poëziebrievenbus (geweldig idee overigens) is bedacht door Stewart Ennis, een lokale theateracteur en schrijver en uitgevoerd door de Schotse kunstenaar Julia Smith in 2007. Deze Poetry Postbox werd destijds met veel enthousiasme begroet en gebruikt en er was een website waarop de ingestuurde gedichten geplaats werden. Volgens de informatie die ik heb kunnen vinden is deze website helaas niet meer actief. Het eerste gedicht dat ingestuurd werd was geschreven door een meisje met de toepasselijke naam Flora, die nu, bijna twintig jaar later, basisschooljuf is. Ze schreef een gedicht getiteld ‘Gisteravond zag ik in het park’.

.

Gisteravond zag ik in het park

.

Gisteravond zag ik in het park,

Een krokodil met een scheve kaak.

Ik vroeg hem of het goed met hem ging.

Hij antwoordde: ‘Ja, nu ga ik spelen’.

Gisteravond zag ik in het park,

Een man die iemand uitlegt wat de wet inhoudt.

Hij zei dat het geweldig was en dat hij het zeker eens moest proberen.

Pas toen besefte ik dat hij tegen een kraai aan het praten was.

.

De dictators

Pablo Neruda

.

In 1948 werd Chileense dichter en latere winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur Pablo Neruda (echte naam Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto, hij vernoemde zichzelf naar de Tsjechische dichter Jan Neruda) door de Chileens president Gonzales Videla buiten de wet gezet. Neruda was op dat moment senator voor de communistische partij en die werd door Videla verboden. Diezelfde Videla zou later in 1973 de staatsgreep van generaal Augusto Pinochet steunen.

Neruda (1904-1973) voltooide tijdens zijn vlucht in 1948 over het Andesgebergte zijn bekendste werk ‘Canto General’. In dit werk van meer dan 670 pagina’s geeft Neruda het hele continent van Latijns Amerika een poëtische stem. Niet alleen de mooie dingen als de natuur, de flora en fauna, de landschappen maar ook de geschiedenis, geologie, de politiek en de sociale strijd van het volk.

De uiteindelijke versie van Çanto General’ zou in 1950 voor het eerst verschijnen in Mexico maar werd al snel over de hele wereld vertaald. In het Nederlands werd dit gedaan door Mark Braet, Willy Spillebeen en Bart Vonck.

Pablo Neruda schreef al poëzie op jonge leeftijd. Op zijn 13e stuurde hij al gedichten naar de lokale krant en op zijn 20ste bediende hij zich van zijn pseudoniem. Hij debuteerde in 1920 met ‘Het lied van het feest’ en vanaf dat moment verschenen om de paar jaar bundels van hem. In 1973 overleed Neruda onder dubieuze omstandigheden.

Omdat Neruda zich altijd heeft afgezet tegen de onderdrukkers van het volk wil ik hier het gedicht ‘De dictators’ uit de ‘Canto General’ plaatsen uit het hoofdstuk ‘Amerika, ik roep je naam niet tevergeefs aan’ in een vertaling van Willy Spillebeen.

.

De dictators

.

Een geur bleef hangen in de suikerrietplantages:

een mengsel van bloed en lijken, een doordringende

walgelijke bloesemgeur.

Onder de kokospalmen liggen de kuilen

vol kapotte skeletten, doodsreutels.

De verfijnde satraap converseert

met bekers, gouden kragen en linten.

Het kleine paleis blinkt als een klok

en de vlugge gehandschoende lachjes

doorlopen soms de smalle gangen

en voegen zich bij de dode stemmen

en de blauwe pas begraven monden.

Het schreien verschuilt zich als een plant

die onvermoeibaar haar zaad op de grond stort

en zonder licht haar grote blinde bladeren laat groeien.

De haat heeft zich schub na schub gevormd,

slag na slag, in het gruwelijke water van het moeras,

met een muil van slijk en stilte.

.