Site-archief
Antjie Krog
Zuid Afrika
.
Ik schreef hier al eerder over Gert Vlok Nel, een Zuid Afrikaans dichter. Bij het programma Wie is de Mol werd ook aandacht besteed aan de Zuid Afrikaanse poëzie tijdens een dictee van een gedicht van Ingrid Jonker. En wie kent Breyten Breytenbach niet de beroemde Zuid Afrikaanse dichter die jarenlang gevangen zat. Hier nu een gedicht van nog zo’n grote naam uit de Zuid Afrikaanse literatuur Antjie Krog. Antjie Krog (1952) is de dochter van een boer Willem Krog en een bekend Zuid Afrikaans schrijfster Dot Serfontein.
Antjie Krog debuteert als 17-jarige in een jubileumuitgave van het schoolblad met het gedicht ‘Kyk, ek bou vir my ’n land’ (zie hieronder). Haar eerste dichtbundel, Dogter van Jefta, verschijnt in 1970. Hierna volgt een indrukwekkende reeks teksten van haar hand, zowel poëzie als proza, fictie en non-fictie.
Van 1996 tot 1998 doet Antjie Krog radioverslag van de zittingen van de Waarheids- en Verzoeningscommissie. Naar aanleiding hiervan schrijft zij het boek Country of my skull, dat in 1998 verschijnt.
,
land van genade en verdriet
I
tussen jou en my
hoe verskriklik
hoe wanhopig
hoe vernietig breek dit tussen jou en my
soveel verwonding vir waarheid
soveel verwoesting
so min het oorgebly vir oorlewing
waar gaan ons heen van hier?
jou stem slinger
in woede
langs die kil snerpende sweep van my verlede
hoe lank duur dit?
hoe lank vir ’n stem
om ’n ander te bereik
in díe land so bloeiende tussen ons
*
land van genade en verdriet
I
tussen jou en mij
hoe verschrikkelijk
hoe wanhopig
hoe vernietigend breekt het tussen jou en mij
zoveel verwonding in ruil voor waarheid
zoveel verwoesting
zo weinig is overgebleven om voor te overleven
waar gaan we heen van hier?
je stem slingert
woedend
langs de kil snerpende zweep van mijn verleden
hoe lang duurt het?
hoe lang voor een stem
een ander bereikt
in dit land dat zo bloedend tussen ons ligt
Uit: Kleur komt nooit alleen,
Heel veel meer over Antjie Krog lees je op http://boeklezen2.blogspot.nl/
Met andere woorden
1960
.
Ik ben gek op oude poëziebundeltjes. Zo heb ik bijvoorbeeld een dichtbundel uit eind jaren vijftig met veel vijftigers dichters inclusief alle handtekeningen van de dichters. Iemand heeft de moeite genomen om die te verzamelen en ik kwam het boekje tegen in een stapel tweedehands boekjes. Zo ook de bundel ‘Met andere woorden’. Een Ooievaar pocket (nummer 119) uit 1960 (eerste druk 10.000 exemplaren) met daarin jonge dichters uit noord en zuid. Vijftien jonge dichters waarvan sommige helemaal doorgebroken zijn en nog steeds actief en bekend en sommige waarvan ik in ieder geval, nog nooit gehoord had. De dichters in het boekje:
Gust Gils, Mea Strand, Armando, Ellen Warmond, Hugues C. Pernath, Ed. O Roletto, Paul Snoek, Fen Skalp, Susanne Lecointre, Cees Nooteboom, Willy Roggeman, Cornelis Bastiaan Vaandrager, Georges van Vrekhem, Hans Sleutelaar en Mischa de Vreede.
.
Hieronder een gedicht uit deze bundel, van een dichter die ik niet kende Hugues C. Pernath
.
Uit Meidood – 1955
.
Het is een leven van verschillende straten liefste
met zoveel warm woestijngeloof aan iedere wand,
het is de latere kelk van je erewonde
de ademtijd en volgende ogenwandeling.
Nu alles slaapt, het kleven terugkeert tot de moeder
onzeker onderaards klooster, vandaag geworden
*
Overmorgen, verlaten herinnering, zal iemand mij
beminde woorden vertellen, achter de angst
en de avond misschien tamelijk tot me spreken.
Van witte as zal iemand uit de regen leven,
de waarheid, die vergeefse nacht ombrengen.
.
Gedichten op vreemde plekken
Deel 82: op vuilniswagens
.
In Rotterdam heeft een samenwerkingsproject van de Stichting Poetry International en de Rotterdamse vuilophaaldienst, de Roteb tot een bijzondere plek voor poëzie gezorgd. Sinds 1988 kiest Poetry International voor de Roteb dichtregels uit die worden aangebracht op alle grotere vuilophaalwagens. In 2001 lieten twee kunstenaars de vuilniszakken spreken, alweer in Rotterdam. De zakken kregen allemaal een letter, zodat de Rotterdammers zelf woordjes konden maken bij het naar buiten zetten van de vuilnis.
.
Dichtregels van o.a. de Franse dichter Eugène Guillevic ( Soms geloof ik er in / of bijna), van de Chileense dichter Nicanor Parra ( wee de mens die zich nooit vergist) maar ook van Nederlandse dichters zoals Jules Deelder ( Hoe langer je leeft / hoe korter het duurt) en Gerrit Achterberg ( De schemer heeft uw kleren aan) sieren vuilniswagens.
.
In 2010 organiseerde de Roteb en Poetry International een wedstrijd. Alle inwoners uit de regio Rijnmond mochten nu zelf een dichtregel insturen en maakte hiermee kans hun regel terug te lezen op een Roteb-wagen. Dit mocht uit eigen werk zijn of een citaat uit poëzie van een andere (bekende) dichter. Winnaar van deze wedstrijd werd Peter Oole met de regel ‘Soms kom ik mezelf tegen / en dan zeg ik niet eens gedag’.
.
Ouder gedicht
De dichter ontmaskerd
.
Zoals veel dichters ben ook ik ooit begonnen met het schrijven van gedichten op jonge leeftijd. Ik heb al mijn gedichtjes en rijmsels (want dat waren het vaak) bewaard. Zo nu en dan publiceer ik hieruit wat op dit blog. Om te laten zien dat door veel poëzie te lezen en te schrijven je wel degelijk een ontwikkeling kan doormaken. Dat je jezelf kun trainen en dat je steeds beter wordt in op te schrijven wat je eigenlijk wil zeggen. Dit gedicht dateert uit begin van de 21ste eeuw.
.
De dichter ontmaskerd
.
‘Peilloze diepten’ zei je
en ‘omfloerste gedachten’
‘doorwrochte zinnen’
en ‘latent temperament’
.
Ik vroeg me af
waar zich dat dan
allemaal wel bevond
.
Bij mij?
.
Ik deed maar wat
tenslotte
.
Voordragen bij Dichtersmiddag
Bergsingelkerk Rotterdam
.
Vandaag om 15.00 uur ga ik voordragen bij de dichtersmiddag in de Bergsingelkerk aan de Bergsingel 150 in Rotterdam. Aanvang 14.45, toegang gratis.
Omdat mijn Ongehoord! collega Yvonne helaas moest afzeggen en omdat mijn andere Ongehoord! collega Marcel misschien ook niet aanwezig kan zijn zal ik de Ongehoord! eer hoog houden op deze middag. Verder dragen voor: Jan de Bas, Chantal van Heeswijk, Kobus Carbon, Rieneke Minderman en er is muziek van Fatal Bleu.
Tevens is er de mogelijkheid een bundel van de dichters te kopen.
.
Nieuw gedicht
Eigen werk
.
Na een week van de poëzie in bijzondere vormen en de poëzie van anderen nu een nieuw gedicht van mijn hand.
.
Daar zal ik zijn
.
Je schouders schokken als Schokland in de straffe westenwind
donderend vanuit het water op je ranke flanken spelen ze met
de seizoenen, je zoenen zijn zoeter dan het Suikerfeest en laten
me weten, dat eten van je schoot, dik makend lekker is en gekker
is dan het leven van de liefde (doe je aan de lijn?) en sterven van
verlangen naar je wangen en je lijf, vertrouwd op alle manieren
die ik ken, gehouwen uit het steen van beelden van weelde en toen
.
Draaf door mijn dromen in kleur en zwart wit, je zit als gegoten
in zadels van paarden van waarde, de manen geladen met de wind
die je voedt, die je vult en vervuld en gaat liggen als de zon dooft,
je gelooft in de kracht van dat ene, dat unieke, maar gaat uit van
dat wat is verschenen, gelezen en gehoord, aangeboord door bronnen
van kennis van vrienden en familie –vader, moeder, zus- die ik niet
zie maar wel mag kennen uit je boeken die onverminderd zoek zijn
.
Ik vraag niet om meer of iets anders dan dat wat je mij schenkt
loop niet om twijfels heen, verschijn vaker in het licht van hetgeen
jij beschijnt, verdwijn of kwijn niet weg voor jou – ik moet hier nu
eenmaal zijn – en schurk me, warm me aan je ogenschijnlijk ware
gedaante, laat het water stromen uit kranen over wegen en lanen in
beschutte straten, in putten en verlaten huizen in kieren en kluizen
want daar wil ik me bevinden, in de vaten van jouw bescheiden woning
.
TeekOnMe
Een mooi initiatief
.
Deze week bekeek ik op Facebook wat foto’s en kwam toen een foto tegen die de dichter Daniëlle Danker had genomen tijdens een tentoonstelling . Op de foto was een vrouw te zien met op haar rug geschreven een gedicht. Nieuwsgierig als ik ben heb ik haar een bericht gestuurd met de vraag of ik deze foto mocht gebruiken voor mijn rubriek Gedichten op vreemde plekken. Ik kreeg vrijwel meteen een reactie met het hoe en wat van deze foto.
Want wat wil het geval. Kunstenares Lilith Love heeft een boek gemaakt voor de stichting TeekOnMe, over Risja, een meisje dat lijdt aan de ziekte van Lyme. Op deze wijze wil Stichting TeekOnMe middelen werven voor onderzoek naar de verbetering van de bestrijding van de ziekte van Lyme. Mogelijk krijgt dit voorbeeld navolging bij andere chronische ziekten, waardoor communicatie meer prikkelt en andere doelgroepen worden bereikt.
Toen ik dit las wist ik zeker dat ik hierover wilde schrijven. Nu heb ik al eerder over poëzie op de ruggen van vrouwen geschreven in de rubriek Gedichten op vreemde plekken. Het betrof toen vrouwen van Amerikaanse soldaten die terug kwamen uit de oorlogen waar Amerika bij betrokken is. Deze vrouwen krijgen te kampen met een man die in veel gevallen lijden aan het Post Traumatische Stress Syndroom. Hierover schrijven deze vrouwen gedichten op hun (of elkaars) rug en posten deze op een website om aandacht te vragen voor hun situatie.
Het boek TeekOnMe is eigenlijk iets dergelijks. De foto die in het boek staat van Risja met op haar rug een gedicht van Frans Pollux is in zoverre anders, dat het hier een gedicht van een dichter betreft over de situatie van Risja. Hieronder de foto uit het boek Risja, a story by Lilith, een foto van Frans Pollux die het gedicht aanbrengt op de rug van Risja en het gedicht.
.
De danseres
Er zit een meisje in dit lijf
en dit – dit is haar rug.
Opvallend recht nog
Stug. Taai.
Zoals de dagenrij.
Weer een dag
Weer een lach
die blij haar kamerwereld claimt
over kreunend zuchten heen
leunt ze op haar rechte rug en
één voor één
de benen uit het bed
bijtend, balancerend
net
op tijd bij steun:
pap, mam, rolstoel
of de leuning van
de Mont Ventoux van Risja’s Reuver:
de trap.
In dit lijf een jonge vrouw
die bergen kan bedwingen
die alle dingen die ze
denken kan ook doet
Niet nou; later.
Straks.
Hou moed.
Hou iedereen die twijfelt voor:
Deze danseres danst door
.
.
Mijn hartelijke dank gaat uit naar Lilith Love, Daniëlle Danker en Frans Pollux.
Meer informatie over TeekOnMe is te vinden op: http://teekonme.nl/content/files/crowdfunding-leaflet-2.pdf
Informatie over Lilith Love: http://www.lilithlove.eu
Informatie over Frans Pollux: http://www.franspollux.nl
en natuurlijk bij deze personen op hun Facebookpagina
Collage gedicht
Lee Hynes
.
Als het gaat om gedichten en beelden dan zijn daar heel veel voorbeelden van te vinden. De een wat geslaagder dan de ander (zo lopen de meningen over de asemische poëzie nogal uiteen, de een vindt het geweldig, de ander moet er niks van hebben) maar daar gaat het mij niet om. Ik signaleer en beschrijf uitingen van poëzie, fenomenen rondom de poëzie en zoek daarbij naar de minder bekende (rafel-) randen van de poëzie. Mooi of niet mooi is daarbij voor mij geen issue.
.
Toegankelijker, in ieder geval wat de taal betreft, dan de asemische poëzie is het voorbeeld hieronder van Lee Hynes. Haar papieren gedichten bestaan uit woorden en zinnen die haar nieuwsgierig maken of raken. Ze verzameld deze woorden en zinnen, zet ze in een volgorde, maakt hieruit nieuwe zinnen en aangevuld met (in dit geval) foto’s en beelden uit kranten en tijdschriften vormt ze hiermee Papieren gedichten zoals ze ze zelf noemt.
.
Hoe publiceer ik mijn poëzie?
Enige tips
.
Voordat je dit gaat lezen wil ik je wijzen op mijn eigen uitgeverij van poëzie MUG books. Toen ik dit bericht schreef was ik nog niet zover maar inmiddels is MUG books actief als uitgeverij van E-bundels en bundels op papier. Alle informatie is te vinden op http://www.mugbookpublishing.wordpress.com of op facebook onder Wouter Vanheiningen. (aanvulling 16 april 2014).
Iedere dichter droomt ervan ooit een keer een bundel uit te geven. Er zijn er die daar alles voor over hebben. Zo zijn er nogal wat dichters die in de (commerciële) val lopen van kleine uitgeverijen die beloven dat je gedicht wordt geplaatst in een verzamelbundel met als voorwaarde dat je een minimaal aantal exemplaren van zo’n verzamelbundel van ze koopt. Niks mis mee, ook ik heb dat een keer gedaan maar weet dat je voor de gek gehouden wordt. Je betaalt veel geld voor een bundel waarin een ieder wordt gepubliceerd zolang hij of zij maar mee betaalt. Als je dit allemaal niks kan schelen zijn er op het internet genoeg van dit soort initiatieven te vinden.
.
Dan zijn er dichters die het via de ouderwetse manier doen. Gedichten opsturen naar een nationale uitgeverij in de hoop dat ze genoeg opvallen of kwaliteit bezitten zodat ze door deze uitgeverij gepubliceerd worden. Ook dit is een prima mogelijkheid maar weet dat er nauwelijks poëzie wordt uitgegeven door de nationaal opererende uitgeverijen, als dit al gebeurt zijn het meestal de gevestigde namen en de schaarse debuten die er uitkomen worden in minimale oplages uitgegeven en de verdiensten zijn dus navenant.
.
Als de moed je nu in de schoenen is gezakt zou ik je vooral willen aanraden door te lezen. Want er zijn wel degelijk manieren. Als je dit blog regelmatig leest weet je dat er podia zijn waarop je kunt voordragen (open podia) daar kun je kijken of je poëzie aanslaat bij mensen, je kunt er contacten opdoen met andere dichters en van hun ervaringen leren. Maar er is meer.
.
In Nederland zijn er vele kleine uitgeverijen die poëzie uitgeven. Tegen de stroom in zou ik bijna zeggen maar dat is niet waar. Ze kennen de markt weten hoe ze je als dichter verder kunnen helpen en geven bundels uit in kleine oplages zodat de risico’s beperkt blijven. Jij als dichter hebt daarnaast natuurlijk de taak om jezelf te promoten door voor te dragen, je poëzie gepubliceerd te krijgen in (digitale) magazine’s en op Internet. Ook daar zijn vele mogelijkheden voor. Op dit blog heb ik er in de loop van de jaren al vele de revue laten passeren. Er zijn zelfs initiatieven waarbij je 1 of 2 exemplaren van een bundel kan laten drukken als je niet zo nodig een oplage wilt.
.
Er zijn natuurlijk een aantal zaken die je bekendheid (en die van je poëzie) versnellen. Hieronder een paar tips.
– Stuur werk op naar literaire magazine’s met de vraag of ze het willen publiceren. De meeste magazine’s zullen, als ze dit niet doen, je uitleggen waarom niet, hier van kun je leren. Als ze je wel publiceren weet je dat je op de goede weg bent
– Publiceer zelf op een blog of website maar ook op Facebook je poëzie zodat mensen er kennis van kunnen nemen
– Bouw via de sociale media aan een netwerk. Veel dichters en (kleine) uitgeverijen zijn actief op Facebook en Twitter
– Doe mee aan poëziewedstrijden, ook hiervan kun je leren en als je wordt genomineerd of je valt in de prijzen is dit een enorme stimulans om door te gaan.
– Informeer jezelf. Zoek op internet naar kleine poëzie-uitgeverijen zodat, wanneer je de stap wilt zetten, je weet bij wie je moet zijn.
– Lees literaire tijdschriften (bijvoorbeeld via je bibliotheek), hierin staat vaak informatie en tips hoe je een betere schrijver of dichter wordt.
– Blijf positief. Zelfs als men iets negatiefs of vervelends over je schrijft, geloof in jezelf maar ben ook bereid te leren en jezelf te verbeteren.
– Draag voor op podia en open podia. Ga naar poëziepodia als publiek. Dit zijn de plaatsen waar dingen gebeuren. Begin met het kleine.
– Wees niet schuchter. Als je een publicerend dichter wilt benaderen met de vraag of deze je poëzie eens wil lezen en daar iets over wil zeggen moet je dat gewoon doen. Nee heb je , ja kun je krijgen.
.
Er zijn vast nog veel andere manieren en wegen om tot publicatie te komen. Heb je zelf nog goede suggesties? Reageer dan op dit bericht en veel succes!
Gedicht
Toorn
.
Uit ‘Zichtbaar alleen’ het gedicht Toorn (één van de zeven hoofdzonden).
.
Toorn
.
Het gif, ooit geplant
broedt langzaam maar gestaag
verteert het zacht tot taaie
zichzelf verhardende massa
.
benevelde besluiten
doen deze rotting versnellen
.
de zwarte mist
legt een donkere deken
over het verstand
.
laat de reden verstikken
en grijpt de macht
over denken en handelen
.













