Site-archief
Een vrouw
Gedicht van Maarten ’t Hart
.
Naast mijn werk in de bibliotheek en het bestuurslidmaatschap van de stichting Ongehoord! ben ik ook secretaris/penningmeester van het Nationaal Documentatiecentrum Maarten ’t Hart. Het fysieke documentatiecentrum bevindt zich niet toevallig in de bibliotheek van Maassluis en het digitale documentatiecentrum is te vinden op http://www.maartenthart.nl/introduction/.
Behalve romanschrijver, wetenschapper, columnist en verhalenschrijver is Maarten ’t Hart ook dichter al is zijn oeuvre beperkt.
Een wat bekender gedicht van hem staat onder andere op een muur in Leiden, de stad waar hij studeerde en woonde en refereert aan het feit dat ook Maarten graag in dameskleding mocht lopen.
.
Een vrouw
.
Een vouw mag alles dragen
blazer, broek of rok.
Dat kan een man niet wagen
voor hem slechts pak of sok.
.
Een vrouw kan over straten gaan
gehuld in bont of leer
Ook ik wil soms een ‘robe’ aan
al ben ik dan een heer.
.
Juryrapport winnend gedicht
Winnaar Ongehoord Poëzieprijs 2012: ‘Let the sin begin’.
.
En dan nu het juryrapport van het winnende gedicht van Hervé Deleu ‘In de ochtendfile’. Het gedicht heb ik maandag 12 november reeds geplaatst op dit blog.
.
Juryrapport
Toen wij de ingezonden gedichten bespraken, werd al snel duidelijk dat één tekst met kop en schouders boven de rest uitstak. Het overleefde zonder enige discussie de voorselecties en heeft die koppositie niet meer afgestaan.
Dit tekstje wist ons aangenaam te verrassen. De beeldspraak is helder. Het is tekstje beschrijven. Het weet goed de valkuilen van het clichématige te vermijden. En ook zonder hoogdravend poëtisch taalgebruik, hebben we hier een spannend geschreven dichtwerkje.
Het begint aarzelend en onbestemd, maar vanaf regel vier wordt koers gezet richting het thema: ‘Let the sin begin’. Het hoogtepunt is de beschrijving die begint op regel zeven:
‘Ongegeneerd beklemt ze
de gladde kop van de pookversnelling
en ademt traag.’
Op beknopte, haast filmische wijze wordt hier het hoofdpersoon neergezet.
De rest van het gedicht is een beschrijving van deze vrouw die zich in haar auto in de file overgeeft aan de wellust.
Deze uitwerking wekt bewondering door de knap volgehouden, bondige stijl en door het vermijden van de gemeenplaatsen. Een tekst met dit onderwerp kan een draak van een gedichtje opleveren, maar hier is dat niet gebeurd. In plaats daarvan is er een sterke tekst geschreven met een kop en keurige staart. Er wordt nergens nodeloos uitgeweid. En het verbond van de wellustige vrouw met haar warmbloedige auto is beeldend en voelbaar beschreven.
Leuk detail is dat wij als lezers ook niet zonder zonde zijn. Tijdens het lezen, of luisteren, worden wij voyeurs die schaamteloos toekijken naar deze vrouw, die zich in haar auto alleen waant.
Vandaar dat wij het gedicht ‘In de ochtendfile’, als winnaar hebben uitgekozen van de dichtwedstrijd van Ongehoord 2012, ‘Let the sin begin.’
Joris Lenstra
.
Tweede prijswinnaar Ongehoord! Poëziewedstrijd 2012
Juryrapport en gedicht
.
Zoals beloofd gisteren, vandaag de winnaar van de tweede prijs in de Ongehoord! Poëzieprijs 2012 met het juryrapport. De 2e prijs is voor: Erna Spoelstra
.
Heeft u voor mij
.
Kunt u de hoer in mij ontkroezen
alstublieft en daarna op mijn rood gezwollen
huid de haren weven
die van Johanna zijn geweest
blond en bijna acht.
Kunt u haar afgeknipte vlechten hechten zo
dat niemand dat kan zien en
.
kunt u mijn verzopen huid verzengen
tot aan mijn oren en mijn hals zo
dat de blaren willen wellen en
knappen en ik weer het rijpe vel heb van
Johanna blond en bijna acht.
.
En kunt u ook de vuilbek uit mij trekken
in kleine porties bruin en hard
gaten boren in mijn kaken
gave witte tanden plaatsen
maar wel scheef en
met een beugel zodat ik lach als
Johanna blond en bijna acht?
.
En kunt u tenslotte de veelvraat uit mij zuigen
met uw buis
flexibel de ballast die ik draag doorsluizen
naar wat bekers van een liter
zodat mijn lege schoot weer lijkt
op die van Johanna blond en bijna acht?
.
Juryrapport
Het gedicht ‘Heeft u voor mij’ heeft van ons de tweede plek gekregen.
.
Het is een mysterieus gedicht. Dat het verhaal vertelt van iemand die intens heeft geleefd, die terugkijkt op haar leven.
Een raadsel. Wie is de vrouw, wie is Johanna? Heeft ze spijt van haar verleden of is het juist heimwee? Wil ze het verleden overdoen, beter doen of juist herbeleven zoals het ging?
Je wilt het wéér lezen, het ontrafelen, maar het raadsel blijft.…
De langgerekte zinnen maken dat je steeds sneller wilt lezen, ze wekken nieuwsgierigheid op en zorgen voor spanning.
De zinnen worden bovendien verrassend afgebroken, waardoor bijzondere pauzes ontstaan. Er is geen eindrijm maar de klanken kloppen en lijken bewust bij elkaar gezet:
.
En kunt u tenslotte de veelvraat uit mij zuigen
met uw buis
flexibel de ballast die ik draag doorsluizen
.
De ouderdom die de vertelster zo tegenstaat, zorgt voor felheid en spanning in het lezen; de zonden lijken er vanaf te druipen. De jeugd en de puurheid van Johanna daarnaast brengen rust, vertraging en mooie pauzes. Samen een prachtige balans.
Liselore Scheffers
Prijswinnaars Ongehoord! Poëziewedstrijd
Juryrapporten en gedichten
.
Om het verslag van de Ongehoord! Poëziewedstrijd af te ronden zal ik de komende dagen de winnende gedichten en de juryrapporten hier publiceren.
.
3e prijs: Sabine Kars
.
thuisfront
hier drijf ik – in alle staten
sluit ik elke lente in
ik ben een leger
van verdragen ik schend me
tot de laatste zin en ik gier
uit al mijn gaten
dit huis wraakt en splijt en wreekt
hier pleegt de huismeester verraad
ik woed waar ik schuil en ik graaf me in
ik graaf me in en ik baar mijnen
maak alles met mijn grond gelijk dit huis
stond nimmer op de kaart dit huis is
al zijn wachters kwijt
als ik kon zijn wie ik graag wilde zou ik
bedaard in mij ten onder gaan
maar ik liet
de vijand binnen
verschroeide aarde
nu zal ik altijd oorlog zijn
.
Juryrapport
Toen wij, de drie juryleden, ieder een eigen top vijf op tafel legden, kwamen er in feite ruim tien gedichten uit als mogelijke winnaars. Dat is geen slechte score. Door wikken en wegen kozen we uiteindelijk de drie die hier worden gepresenteerd.
Ik heb onder andere ‘thuisfront’ verdedigd.
Het is een beeldend gedicht dat de lezer snel naar binnen zuigt.
Ik is zelf de zonde, het drijft in alle staten, giert uit al zijn gaten.
De beelden zijn niet mis te verstaan: ze staan als het huis waar de zonde in schuilt.
Ze houden de boog gespannen en verraden slechts mondjesmaat waar het om gaat.
De spanning zit ook in de taal. Het gedicht is geschreven in vrij vers, maar de dichter bedient zich van toevallig rijm en binnenrijm en slaagt er vooral in door klank de tekst aaneen te binden. De langgerekte klinkers in verschillende woorden zoals: wraakt, wreekt, pleegt, verraad, graaf enzovoort, leveren boeiende muziek op. Je leest en herleest. Ik had telkens de neiging om de tekst hardop te zeggen.
De dichter gebruikt geen kapitalen,‘thuisfront’ is één lange zin met grote woorden. Het totale beeld is een overdrijving, met ironie als ondertoon. Hoofdzonde is in zich ook een overdrijving. Vorm klopt met de inhoud. Maar waar grote woorden vallen, loert het gevaar van overdaad. Dit gedicht is op het randje. Ik herlees het. Het blijft staan. Toch twijfel ik over de voorlaatste regel.
De dichter is zelf in de huid van de woede gekropen.
Niet de heilige woede – Gods toorn, maar woede die vernietigt.
En hij biecht die woede op, hij biecht zijn onmacht op om anders te doen.
Gaat in de finale recht op zijn doel af. Missie geslaagd.
maar ik liet
de vijand binnen
nu zal ik altijd oorlog zijn
Jana Beranová
Verslag van een prijsuitreiking
Ongehoord! Poëziewedstrijd 2012
.
Op de 11e van de 11e was het dan zover; de prijsuitreiking van de eerste officiële Ongehoord! poëzieprijs. De vaste lezers van dit blog weten dat ik in 2009, 2010 en 2011 een gedichtenwedstrijd heb georganiseerd onder de lezers van dit blog. Omdat dit erg veel werk gaf (het aantal inzendingen steeg per jaar naar 160 in 2011) was een opvolging door ongehoord! (waar ik secretaris/penningmeester van ben) een logische. Er bleek bij Ongehoord! de wens te zijn om het poëtisch talent in Rotterdam en omstreken, de gelegenheid te bieden zich verder te ontwikkelen en hoe beter dan middels een gedichtenwedstrijd.
Al snel hadden we een thema ‘Let the sin begin’ en een muzikale omlijsting Einstein Barbie. Nu de gedichten nog. En dat hebben we geweten. In minder dan een half jaar ontvingen we 165 inzendingen. Van jong en oud, man, vrouw, Nederlanders en Vlamingen. Ook het vragen van de jury ging voorspoedig. De voormalige stadsdichter van Rotterdam Jana Beranová, oud Ongehoorder! en bestuurslid van de stichting Nadorst Joris Lenstra en bibliotheekcollega bij de OB Rotterdam Liselore Scheffers waren bereid te jureren.
Er werd nagedacht over de prijzen, een kunstenares benaderd, Lillian Mensing was bereid het kunstwerkje voor ons te vervaardigen en er werd gezocht naar een plaats voor de prijsuitreiking want die moest groots en feestelijk worden. De bibliotheek van Rotterdam was bereid het bibliotheektheater aan ons aan te bieden (en dat daags na het Lezersfeest!).
Alle seinen stonden op groen. de jury kon aan het werk, de voorbereidingen werden getroffen voor de prijsuitreikingen gistermiddag was het dan zover. Ruim 100 mensen kwamen naar het bibliotheektheater om daar te genieten van de genomineerde dichters die hun eigen gedicht voordroegen (voor zover ze aanwezig konden zijn), er was de meeslepende muziek van Einstein Barbie, Macel Vaandrager die het programma aan elkaar praatte en ik zelf mocht nog een aantal gedichten over de 7 hoofdzonden voordragen uit mijn bundel Zichtbaar alleen. En toe was het moment daar; de derde prijs met het voorgelezen juryrapport door Jana Beranová was voor het gedicht Thuisfront van Sabine Kars, de tweede prijs met het juryrapport voorgelezen door Liselore Scheffers was voor het gedicht Heeft u voor mij van Erna Spoelstra en de winnaar van de Ongehoord! Poëzieprijs 2012, waarbij het juryrapport werd voorgelezen en de prijs werd overhandigd door Joris Lenstra was voor het gedicht In de ochtendfile van Hervé Deleu.
Een dankwoord van Hervé voor de organisatie en de jury, een laatste uitbarsting van muzikaal ‘geweld’ door Einstein Barbie en de eerste officiële Ongehoord! Poëziewedstrijd was een feit. Het bestuur van Ongehoord! wil alle deelnemers, de juryleden, Einstein Barbie, de medewerkers van de bibliotheek rotterdam en het bibliotheektheater, kunstenares Lillian Mensing, fotografe Irene en filmer Peter hartelijk bedanken en we hopen in 2013 weer een mooie wedstrijd en afsluiting te kunnen neerzetten.
.
Hervé Deleu leest het winnend gedicht voor: In de ochtendfile
.
In de ochtendfile
na een nacht onrustig
verwordt de tijd tot haar intieme bondgenoot.
Wellustig stuwt vanuit de diepte
de autoverwarming haar jeanspijpen binnen.
Even krult ze de tenen.
Ongegeneerd omklemt ze
de gladde kop van de pookversnelling
en ademt traag.
Haar elegante hand
glijdt ritmisch de verchroomde stang op en neer
terwijl haar voet met de motor speelt
en vibraties jaagt
door haar hele onderlijf.
Ze spiedt in de achteruitkijkspiegel
waarin haar genietende ogen
alléén die van haar ontmoeten.
Nog even duurt het spel
waarvan zij meester is.
Als de file oplost
droogt ook haar onvervuld verlangen.
Slauerhoff leeft!
Festival Literaire Meesters
.
In Utrecht wordt van 10 tot en met 25 november het Festival Literaire Meesters georganiseerd, waarin de dichter J.J. Slauerhoff (1898 – 1936) centraal staat. Daarnaast zal de dichter in de week van 12 tot en met 16 november volop aandacht krijgen op Cultura24 (het digitale themakanaal van de Publieke Omroep voor verdieping in kunst en cultuur). Alle informatie over dit festival vind je op http://www.literairemeesters.nl/
Misschien wel de bekendste zin uit het gedicht ‘Woninglooze’ van Slauerhoff is: Alleen in mijn gedichten kan ik wonen. Nooit vond ik ergens anders onderdak.
Nu, hier een ander gedicht wat mij erg aanspreekt van deze dichter/scheepsarts die nog altijd veel lezers en bewonderaars kent.
.
De moede soldaat
Achter de hagen langs de straat
Staan zij in feestgewaad;
Geen schone kan mij nog wat schelen,
Zij mogen mijn soldij verdelen!
.
En ik vereer niet meer de heilige meren,
Noch luidt voor mij de avondgong,
Die etter draag van kwade zweren
En nauw de dood ontsprong.
.
Maar kindren komen aan mijn knie, zij houden
In kleine handjes grote schalen wijn.
Ach, laat ik drinken, dromend van hen houden,
En nooit soldaat meer zijn!
.
Met dank aan gedichten.nl
Gedichten op vreemde plekken
Deel 69: Stickers
.
Dit keer gedichten op vreemde plekken en in een bijzondere vorm, namelijk de stickervorm. In Nijmegen is de stickerdichter actief. Deze stickerdichter maakt gedichten op sticker en plakt deze vervolgens op allerhande straatmeubilair zoals lantaarnpalen, pinautomaten, pollers (paaltjes die automatisch uit de weg of straat omhoog komen) en peperbussen.
De stickerdichter is inmiddels ook actief op Facebook (https://www.facebook.com/sticker.dichter?fref=ts) .
.
Alouette
Jan Turner
.
De alouette is een versvorm van Jan Turner genoemd naar de Franse leeuwerik. Het rijmschema is aabccb en het metrum bestaat uit trocheeën (combinatie van een beklemtoonde en daarna een onbeklemtoonde lettergreep), waarbij de hoofdklemtoon bij voorkeur op de derde lettergreep valt.
Een mooi voorbeeld van Jaap van den Born van http://www.hetvrijevers.nl/
.
Hoe mijn luchtballon
In de ochtendzon
Dansend opstijgt in de lucht!
En onaangelijnd
Als een stip verdwijnt
Maar ook hij vindt zo
Straks zijn Waterloo
Wat dit kort verhaal ons leert:
Na een week ligt hij
In een stille wei
Gedichten in vreemde vormen
In de vorm van een kat
.
Op de zeer boeiende website poezie-in-beweging.nl staan een aantal heel fraaie voorbeelden van typografische gedichten.
Zo is er het gedicht The Cat van John Hollander (1929) sterling professor emeritus aan de universiteit van Yale, over een kat, in de vorm van een kat. Hoewel Hollander een groot voorstander is van het beluisteren van poëzie “A good poem satisfies the ear. It creates a story or picture that grabs you, informs you and entertains you.” heeft hij toch ook een aantal typografische gedichten gemaakt waarbij juist de vorm en inhoud het gedicht vertellen.
.
Bernlef als dichter
Bernlef (1937 – 2012)
.
Afgelopen maandag op 29 oktober overleed de schrijver/dichter/vertaler Bernlef (pseudoniem van Hendrik Jan Marsman). Hoewel Bernlef bij het grote publiek vooral bekend is van zijn roman Hersenschimmen is zijn werk als dichter minder bekend. Toch zijn de gedichten van Bernlef zeer bijzonder. Hieronder een toepasselijk gedicht uit de bundel ‘Vreemde wil’ uit 1994.
.
Prachtig
Beroemd maar dood vroeg hij: en
wat bleef er van mij over?
Ik wees op een losse regel
een uit zijn verband gerukt citaat
meestal toegeschreven aan een ander.
Voetafdruk op een verlaten strand
vol lege, uitgewoonde schelpen.
Prachtig is de onsterfelijkheid
maar wat doen wij in de tussentijd?
Met dank aan gedichten.nl
