Site-archief

Als zee uit hond

Lucas Rijneveld

.

Begin oktober was de Nacht van de poëzie, ik schreef er al uitgebreid over op dit blog. Een van de dichters waar ik naar uitkeek was Lucas Rijneveld (1991). Er was een nieuwe bundel van zijn hand uit en ik had al weer even, zoals velen, niets meer van hem vernomen, dus ik was best nieuwsgierig. De bundel had ik nog niet gelezen en dus dacht ik, koop ik die tijdens de nacht. Na zijn optreden bij de Nacht, waar ik zeer over te spreken was, zocht ik hem op bij zijn uitgever in de gangen van Tivoli. Daar aangekomen stond een rij van ik denk zo’n honderd mensen die allemaal een handtekening, een praatje of een foto met hem wilde. Op dat soort momenten trek ik mij in alle bescheidenheid terug.

Na het uitkomen van ‘Komijnsplitsers’ werd Lucas bij mij om de hoek geïnterviewd bij boekhandel Paagman. Ook daar zat ik in de ruimte tussen heel veel mensen en ook daar vormde zich meteen na afloop een enorme rij belangstellenden. Destijds ben ik naar huis gegaan, nadat ik wel de bundel had gekocht. Dit keer, in Utrecht, ging ik terug naar het programma in de grote zaal om later te kijken of de rij wellicht was afgenomen. Toen ik dat een half uur later deed, was de rij weg maar was Lucas zijn spullen aan het pakken om te vertrekken. Gelukkig herkende hij me en heeft hij een lieve boodschap in mijn exemplaar van ‘Als zee uit hond’, zijn nieuwste bundel.

In een interview met hem in de Volkskrant las ik dat zijn poëzie wel iets veranderd was, dat hij bijvoorbeeld kortere zinnen schreef. Na lezing kan ik dat bevestigen maar de zeggingskracht en de stijlmiddelen die Lucas voorheen gebruikte, zoals bijvoorbeeld de originele vergelijkingen, zijn nog volop aanwezig. Ook deze bundel heb ik met zeer veel plezier gelezen. Uit de bundel koos ik voor het gedicht ‘Liever andermans hortus’.

.

Liever andermans hortus

.

Je hebt jezelf. Daar woon je iedere dag in.

Of eigenlijk: af en toe. Vaak ben je voor

aanwezigheid te moe. Dan zit je op een stoel

en droom je er te zijn, er echt te zijn,

zoals de stoel er is, zijn taak nooit verzaakt.

.

Als je niet zit, loop je maar wat in jezelf rond.

Alsof je een tuin bent die steeds overwoekert,

die vol staat met planten, snakkend naar groeien of

snoeien. Je ziet het ijzerkruid, de gele ganzenbloem,

en toch, nooit vraag je je af wat zij hier doen.

.

Wanneer je niet loopt, lig je het liggen in jezelf uit.

Je denkt constant aan huid op huid. Zo zijn er vele

vormen van honger, maar er is er geen één die

langdurig kan worden gestild. Dus je dan maar weer

aan meisjes laven, weer een vette bek halen.

.

Je hebt jezelf. Al heb je nog meer de ander.

Daarom droom je dat er ooit iemand komt en blijft

zoals er in je hoofd maar één vorm van blijven is.

Je spreekt het niet uit, dus men vertrekt zonder te

weten waarom je dol bent op steenraket, op wolfsmelk.

.

Langzaam leren lezen

Hoe lees je poëzie?

.

In Hard//hoofd van juli 2018 kwam ik een interessant artikel tegen van Vera Martens, ten tijden van dit artikel literatuurwetenschapper en programmamaker bij cultureel podium de Kargadoor in Utrecht en tegenwoordig senior adviseur cultuureducatie bij Rijnbrink, de Provinciale Ondersteuningsinstelling voor bibliotheken in Gelderland en Overijssel. Het artikel is getiteld ‘Langzaam leren lezen’ en gaat over het lezen van poëzie.

Naar aanleiding van een vraag aan haar vader en later een vriendin over het lezen van poëzie gaat ze met zichzelf een uitdaging aan om een week lang elke dag poëzie te lezen. Voor de doorgewinterde poëzielezer die ik ben een peulenschil maar zij stelt zich daarbij de volgende vraag: Wat zou er gebeuren als ik me zou verdiepen in leesstrategieën om deze vervolgens toe te passen op een aantal dichtbundels die staan te verstoffen in mijn boekenkast?

Bij deze uitdaging maakt ze gebruik van close reading. Dit is een methode uit de literatuurwetenschap waarbij je een tekst, in dit geval een gedicht, ‘naïef’ leest, achtergrondinformatie en eventuele moeilijke woorden opzoekt, de structuur van het gedicht analyseert en het werk interpreteert. Daarnaast maakt ze gebruik van de inzichten uit ‘Olijven moet je leren lezen’ van Ellen Deckwitz (1982) uit 2016.

Voor haar experiment leest ze gedichten uit bundels van Gerrit Achterberg, Ester Naomi Perquin, Alexis de Roode, Erik Spinoy, Tomas Tranströmer en Wislawa Szymborska en via YouTube luistert ze naar voordrachten Vicky Francken en Marjolijn van Heemstra. Vooral dat laatste vind ik opmerkelijk want het lezen van een gedicht is in mijn beleveing toch echt wezenlijk anders dan er naar luisteren.

In het artikel schrijft ze dat ze maximaal tien gedichten per dag leest omdat het een enorme opgave is “want gedichten zijn geen gemakkelijke teksten die lekker weglezen. Ze bestaan niet uit alledaags taalgebruik, maar uit ongebruikelijke woordcombinaties en zinstructuren. Mijn brein wordt flink uitgedaagd om de taal steeds om te zetten naar een beeld in mijn hoofd.” Het experiment levert haar een aantal bevindingen op.

  1. Het alledaagse wordt opmerkelijk. Zinnen als  “Een vrouw passeert. De echo raapt gehaast haar stappen op.” van Paul Rodenko en “De avondzon verpluist in zachte mist.” van Gerrit Achterberg, zorgen ervoor dat ze iets gewoons zoals het geluid van voetstappen of de lucht bewuster gaat waarnemen.
  2. Zelfkennis door poëzie. Een gedicht is voor meerdere interpretaties vatbaar. Als je weet dat jouw interpretatie net zoveel zegt over het gedicht als over jezelf, leer je door gedichten te lezen jezelf beter kennen.
  3. Poëzie heeft meerdere lagen. Hier komt close reading om de hoek kijken. Wanneer ze nauwkeuriger gaat lezen en moeilijke woorden en achtergrondinformatie over een gedicht opzoekt, krijgt het gedicht telkens een extra betekenis of verandert de interpretatie.
  4. Esthetische waarde van taal. Gedichten kunnen simpelweg bloedmooi zijn. Prachtig verwoord kunnen het kunststukjes van taal zijn.

Aan het einde van het artikel met voorbeelden van gedichten die ze las komt ze tot de volgende conclusie: “Het lezen van de gedichten bracht me rust en reflectie, iets wat ik in mijn volle, gehaaste leven wel kon gebruiken. Mijn angst voor gedichten is verdwenen, maar ik heb ook ontdekt dat sommige poëzie me gewoon niet ligt. Gedichten lezen doe je  niet alleen met je hersenen, maar ook met je hart. Dat je kennis nodig zou moeten hebben om poëzie te kunnen lezen, is een mythe die ontkracht wordt zodra je een beginnetje maakt.”

Een conclusie waar ik het helemaal mee eens ben. Ook voor iemand die dagelijks en al vele jaren lang poëzie leest bestaat er zoiets als geweldige poëzie en helemaal niet zulke beste poëzie, en beide omschrijvingen zijn meningen en onderhevig aan smaak van degene die het stelt. En zelfs in poëzie waar je niets mee hebt of die je echt niet begrijpt kunnen prachtige zinnen wonen. Wil je het hele artikel lezen klik dan hier.

Ik wil hier graag eindigen met een gedicht van Marjolein van Heemstra waar Vera Martens in haar artikel over schrijft getiteld ‘Als Mozes had doorgevraagd‘ uit haar gelijknamige debuutbundel uit 2009.

.

Als Mozes had doorgevraagd

.

Moest ik mijn land verlaten: ik zou blijven.
Stond mijn stad in brand: ik draaide om.
Moest ik mijn kind offeren: ik weigerde.
Zolang jij je niet laat kennen houd ik
benen op de grond, armen om het kind.
Mij scheep je bij geen bramenstruik af
met ‘ik ben die ik ben’, een kleine vlam, een donderstem.
Mozes was iemand van zijn tijd: dankbaar voor het leven,
bang om door te vragen en ook: een man,
die vragen niet zoveel.
Ik was blijven staan bij die struik tot je verscheen.
Geen smoesjes van doeken voor ogen omdat je straling te fel.
Mozes was brandgloed gewend, ik tl.
Kom maar op, zou ik zeggen. Zeg ik nu: Kom maar op.
Als niet Mozes, maar ik bij Horeb had gestaan ging het zo:

ik: Wie ben je?
jij: Ik ben die ik ben.
ik: Ik ook.
jij: Ja, jij ook.

Dan had ik je aangeraakt en jij mij.
Was de Bijbel geen boek, maar een omhelzing.

.

Illustratie: Rosanne van Leusden

Tekening

Vicky Francken

.

Vorig jaar schreef ik een blogbericht over ‘De ritssluiting van de zee‘ een bundel samengesteld door Jeugd en Poëzie, Doe Maar Dicht Maar en stichting Kinderen en Poëzie in Mechelen in 2005. De reden dat ik daar toen over schreef was dat in die bundel gedichten van piepjonge dichters stonden die inmiddels bekend waren geworden zoals Anne van den Dool (12 jaar), Lieke Marsman (14 jaar) en Lotte Dodion (17 jaar).

Ik moest meteen aan deze bundel en dit bericht denken toen ik in een kringloopwinkel de bundel ‘Doe Maar Dicht Maar‘ uit 2003 doorlas. In deze bundel namelijk las ik tussen de vele gedichten van jonge dichters een gedicht van Vicky Francken (toen 13 jaar). Francken (1989) studeerde Frans en vertaalwetenschap aan de Universiteit Utrecht en is thans vertaler uit het Frans en Engels. Zij publiceerde onder andere in Het Liegend Konijn, Revisor, Hollands Maandblad, Tirade en Meander. Na de Meander Dichtersprijs in 2008 ontving ze de Hollands Maandblad Schrijversbeurs voor Poëzie. In 2017 debuteerde ze met de bundel ‘Röntgenfotomodel‘ dat later dat jaar de C. Buddingh’-prijs voor debutanten won. Ook was zij lid van het Utrechts Stadsdichtersgild en droeg de Letters 989 t/m 1157 (2018-2022) bij aan de Letters van Utrecht.

Terug naar ‘Doe Maar Dicht Maar‘ en het gedicht van Vicky Francken in die bundel. Haar gedicht is getiteld ‘Tekening’

.

Tekening

.

Ik vaar

met mijn boot

zonder roer of kompas

.

Ik speel

in mijn orkest

zonder begeleiding of bas

.

Ik kijk

naar mijn klok

zonder wijzers of getik

.

Ik schets

een meisje

een meisje zoals ik

.

Nestblijvers

Pauline Pisa

.

Pauline Pisa (1968) is dichter en schrijver. Zij was huisdichter bij het radioprogramma ‘Echo’ op NPO Klassiek, was een van de stadsdichters van Utrecht en is momenteel stadsdichter van Zeist samen met Jan-Paul Rosenberg. ‘Huilen uit één oog’ gedichten en voorvallen, is haar derde bundel. In 2006 won ze wel de maandelijkse poëzieslag in Festina Lente. In 2008 debuteerde ze met de bundel ‘Het gestolen wijf’ geïnspireerd op en opgedragen aan Kanaleneiland, een wijk in Utrecht. In 2015 volgde de bundel ‘Halfrust’ en nu dus, in 2026 haar derde bundel ‘Huilen uit één oog’. Poëzie van haar is te lezen op de website van Literair Zeist.

Uit haar nieuwe bundel koos ik het gedicht ‘Nestblijvers’.

.

Nestblijvers

.

We staan voor het raam, mijn broer en ik.
De stand van zijn schouders houdt hem zestien.
Buiten bluffen de merels, hun lied overstijgt de ouderdom.

.

Achter de luxaflex rusten onze jaren dertig-ouders.
Pa’s lok stamt uit de tijd van James Dean.
Ook de oude klok is nog in leven, zijn ballen neigen naar de grond.

.

In de bijkeuken is een boom gegroeid.
We zijn inmiddels opgeschoven. Onze kinderen dragen de trekken
van onze voorouders, in hun tongval leeft ons dialect.

.

De schoorsteen rookt, er is nog pluim, en vuur voor een gedicht.
Ma heeft een stroopwafel voor ons apart gelegd.

.

De 43ste nacht van de poëzie

Wees niet verdrietig, hier is de nacht

.

Onder dit motto of deze dichtregels van dichter Antjie Krog was afgelopen zaterdag op zondagnacht de 43ste Nacht van de Poëzie. En dit keer voelde het heel vertrouwd en was het bijna zoals thuiskomen. Dat moet ik even uitleggen. Elke Nacht van de Poëzie voelt als thuis, het vieren van de poëzie, van de dichtkunst, van de dichters tijdens een avond en nacht is een feest. Om samen met een uitverkocht Tivoli maar liefst 19 dichters en verschillende entr’acts te mogen beleven, dichters en bekenden te spreken en naast het aankopen van dichtbundels ook ons eigen mini poëziemagazine MUGzine te promoten, is elke keer weer een hoogtepunt van het jaar.

Maar dit jaar voelde anders, dit jaar waren er verschillende dichters uitgenodigd die ik ken, jaren geleden op podia had uitgenodigd toen ze nog volledig onbekend waren, op open podia tegen kwam bij poëziestichting Ongehoord!, bij de Poëziebus en dichters die de afgelopen jaren in MUGzine hadden gestaan.

Zo traden Lotte Dodion, Lucas Rijneveld en Merlijn Huntjens op. De eerste twee ken ik van Ongehoord! en Lotte van de Poëziebus, Lucas van samen een podium delen in Zeist, Merlijn van Ongehoord!, de Poëziebus en MUGzine. Ook Anton Korteweg (in rolstoel, hij had zijn onderbeen gebroken maar was er gewoon) van MUGzine en tot slot Dean Bowen waar ik destijds samen mee in de Raad van Toezicht van de Poëziebus zat en wie zelf de eerste editie mee ging (waar ik ook aan deelnam maar niet als meerijdend dichter). En dan was er Lin An Phoa die de Nacht mocht openen nadat ze deze vorig jaar de Nacht sloot en die ik bij een poëzieavond in Beelden aan Zee had leren kennen als begenadigd dichter en Ingmar Heytze die ik al op zoveel podia tegen kwam (poëzie lagogo, Augusta Peaux festival etc.).

Allemaal dichters waar ik de afgelopen jaren mee ben gegroeid en die ik heb gevolgd. Maar er was meer. Een prachtig en gedenkwaardig optreden van Antjie Krog, David van Reybrouck als dichter, Francesca Birlogeanu die ik niet kende maar die ik zeker ga volgen, Charles Ducal, Els de Moor en ga zo maar door. En als verrassing tussen de dichter optredens door Jenny Areans (op 84 jarige leeftijd en dan zo zuiver zingen) samen met Cor Bakker, Duo Zeffiretti (Virtuoos klavecimbelspel met barokzang van de ‘Freddy Mercury van de klassieke muziek’) dat heel veel indruk maakte, Elmer die de zaal liet kolken en Klezmagic die net voor de afsluitend dichter Merlijn Huntjens iedereen de voetjes van de vloer liet gaan. En dan natuurlijk niet te vergeten het heerlijke langjarige presentatie duo Ester Naomi Perquin en Piet Piryns. Kortom opnieuw een Nacht om nooit te vergeten.

Uit de Nachtbundel die elke bezoeker krijgt bij binnenkomst koos ik voor het gedicht ‘Aan de dood’ van dichter Ivar van der Walle (1998) uit zijn in 2026 verschenen bundel ‘Aluminiumfolie’.

.

Aan de dood

.

Ik wil geloven dat ik je heb verzonnen.

Je bestond wel maar ik heb je verzonnen,

besloten je niet los te laten,

iedere dag te overwegen.

.

Ik heb je verzonnen zoals

mensen verzinnen hoeveel schepjes suiker

ze in hun koffie lekker vinden.

Als iemand die wacht op een ongekreukte liefde.

.

Ik liet je binnen.

Het leek verstandig om je uit te nodigen,

zoals mensen besluiten in een dorp te blijven wonen,

agenda’s meenemen.

.

Ik gaf je een eenpersoonsmatras in de keuken.

Ik liet je aan het woord met geliefden,

zo kwamen ze achter mijn ogen.

.

Ik heb je verzonnen

als muziek bij een afscheid.

Sinds het orkest me heeft omringd,

ga ik nergens meer vandaan.

.


Lucas Rijneveld

Anton Korteweg

Maarten van der Graaff

Merlijn Huntjens

Lotte Dodion

Lin An Phoa

 

 

Straatpoëzie in het ‘nieuws’

Willem Hussem

.

In de zomerspecial Lezen en Luisteren van Elseviers Weekblad (week 29/30) staat een aardig artikel over Straatpoëzie met als titel ‘Alleen dichters (soms dwazen) mogen schrijven op muren en glazen, geschreven door René van Rijckevorsel. In het artikel beschrijft René een wandeling met Gerben Beutick (masterstudent journalistiek en redactie stagiair bij dagblad Trouw, die deze wandeling langs poëzie in de openbare ruimte verzorgt in opdracht van de bibliotheek Utrecht.

In het artikel wordt de wandeling beschreven; langs welke gedichten men gaat, iets van de achtergrond van de gedichten en de dichters en er wordt wat breder stil gestaan bij straatpoëzie in het algemeen. Straatpoëzie die niet begint bij de neonletters op het verzekeringskantoor Nieuw Rotterdam, een regel van Lucebert ‘Alles van waarde is weerloos’ daterend van 1978, maar die al veel ouder is. Zo wordt bijvoorbeeld de regel ‘De cost gaet voor de baet uyt’ van de Romeinse toneelschrijver Platus dat al sinds 1912 de gevel van een gebouw aan het Damrak in Amsterdam siert, en de regels op de beurs van Berlage van Albert Verwey ‘Beidt uw tijd’ en Duur uw uur’ uit 1903.

Die laatste regels, en dan met name ‘Beidt uw tijd’ staan me heel goed bij. Toen ik in Amsterdam studeerde liep ik dagelijks langs de Beurs van Berlage en las ik die regel al (jaren ’80 van de vorige eeuw). Destijds heb ik er zelfs over geschreven in het huisblad van de P.A. Tiele Academie in Den Haag ‘Schuddegeest’.

De schrijver van het zeer inhoudelijke artikel maakt wat mij betreft wel een uitglijder. Over Ingmar Heytze (1970) van 2009 – 2011 de eerste stadsdichter van Utrecht en ruim vertegenwoordigd in de stad met straatpoëzie, schrijft René: “Heel virtuoos ongetwijfeld, maar het is geen poëzie die patsboem binnenkomt, zoals het gedicht over Truus” (Truus van Lier, verzetsvrouw die haar leven verloor in de oorlog). Ik vind hier wat van. Heytze wegzetten als een dichter zonder inhoud gaat me echt te ver. René begaat hier de fout die veel lezers van poëzie maken en dat is dat een gedicht emotioneel moet zijn of in ieder geval een emotie moet losmaken bij de lezer (en dan bedoelen ze meestal niet de emotie van schoonheid ervaren).

Elders in het artikel wordt het gedicht dat ik hier onder met jullie wil delen van Willem Hussem (1900-1974) als populair en aansprekend beoordeeld. Een aardig gedicht, zeker, maar in vergelijking met gedichten van Heytze zeker niet erboven uit stekend. Uiteraard wordt de onvolprezen studie ‘Poëzie buiten het boek‘ uit 2017 waar ze in 2021 op promoveerde, van Kila van der Starre (1988) aangehaald in het artikel, evenals de gedichten op vuilniswagens in Rotterdam en de Letters van Utrecht. Al met al geen nieuws maar aardig om te lezen, zeker voor lezers die niet veel hebben met poëzie.

.

zet het blauw

van de zee

tegen het

blauw van de

hemel veeg

er het wit

van een zeil

in en de

wind steekt op

.

 

 

Gedichten in het spoorwegmuseum

Gedichtenroute

.

In het spoorweg museum in Utrecht is een gedichtenroute voor alle leeftijden te volgen. ‘Bestijg nooit de trein zonder uw valies met dromen’. Deze eerste regel uit het gedicht ‘Bericht aan de reizigers’ (1934) van Jan van Nijlen (1884-1965) staat groot op de muur van het Maliebaanstation. Op de labels van de koffers onder dit gedicht staan verschillende ander gedichten, geïnspireerd door de trein.

Dat het gedicht ‘Bericht aan de reiziger’ tot allerhande inspiratie heeft geleid blijkt uit het gedicht van voormalig dichter des vaderlands Driek van Wissen (1943-2010) met diezelfde titel, of wat dacht je van de bundel ‘Gedicht aan de reizigers‘. En het gedicht van Jan van Nijlen is ook te lezen op het Centraal Station van Antwerpen.

Maar het Spoorwegmuseum gaat verder dan het plaatsen van gedichten over het spoor her en der in het museum. Als je zelf een mooi gedicht geschreven hebt over de trein en je wil dat terugzien in de verzameling labels op de koffers, dan kun je je gedicht doorsturen  per e-mail naar gedichten@spoorwegmuseum.nl

Elk half jaar worden twee nieuwe gedichten gekozen die worden toegevoegd op een label. Let wel, het gedicht mag uit maximaal 50 woorden bestaan en moet over treinreizen gaan. Het moet een zelf geschreven gedicht zijn. Over de selectie van de gedichten wordt niet gecorrespondeerd.

Om in stijl dit bericht te beëindigen een gedicht over treinreizen van dichter Armando (1929-2018) met als titel ‘September in de trein’ uit ‘Verzamelde gedichten’ uit 1999.

.

September in de trein

(fragment)

.

– oh, het is hier verboden te roken.

– verboden te roken? ja, verboden te roken.

– ja. het is nu eenmaal verboden, hè.

– er is anders elders nog plaats genoeg.

– nou ja, ik zit nou eenmaal.

– da’s waar.

– als ik zit dan zit ik.

.

De lente komt

Ali Şerik

.

Afgelopen week moest ik in de bibliotheek van Utrecht zijn en wanneer ik daar ben loop ik altijd even naar de poëzie afdeling. Om wat tijd te doden nam ik plaats op een deel van de tijdschriften en krantenafdeling op de tweede verdieping en las ik het tijdschrift ‘Schreef’ proza en poëzie door en voor liefhebbers, uitgegeven door Taalpodium, een vereniging van ruim honderd (vrijetijds-)schrijvers en -dichters, waarvan diverse leden hun sporen verdiend hebben met het winnen van dicht- en verhalenwedstrijden, anderen met de uitgave van dichtbundels, verhalenbundels en romans.

In ‘Schreef’ dat vier keer per jaar verschijnt staat poëzie van allerlei dichters die niet of vaak nog maar net gepubliceerd zijn, opgenomen met een gedicht. Een van die dichters is Ali Şerik (1962). Deze uit Turkije afkomstige dichter publiceerde in Turkije drie dichtbundels en in Nederland inmiddels 5 bundels waaronder ‘De zachte veren van de tijd‘ uit 2024.

Voor het Nationale Boekblog schrijft hij van maart 2012 tot augustus 2013 elke vrijdag een gedicht. In 2024 begint hij hier opnieuw mee, nu maandelijks met een gedicht. Op dit moment publiceert hij ook regelmatig gedichten in het blad ‘Dichter’ van Plint. Ook is Ali recensent voor Meander.

In de ‘Schreef’ is het gedicht ‘De lente komt’ van zijn hand opgenomen. En hoewel de zomer bijna een feit is, toch een toepasselijk gedicht voor deze tijd van het jaar.

.

De lente komt

.

Wat zeker is, is dat de lente komt.

Of wij lief voor elkaar zijn

of het tegendeel proberen te bewijzen

de lente komt sowieso, als een eigenwijze kleuter.

.

De kou van de winter ontdooit

bomen schudden zich wakker

de leeuwerik is weer terug om te zingen.

De lente komt als vechtende meerkoeten.

.

De aarde ontwaakt met spinnen en vleermuizen

houten vogelnestjes worden schoongemaakt

winterjassen krijgen een stille plek.

De lente komt als de vleugels van zwanen.

.

Zaad voor nieuw leven ontkiemt

geschreeuw van kinderen steekt de straat over

iemand kust iemand vol op zijn of haar mond.

Wat zeker is, is dat de lente komt.

.

Metamorfosis-Poetica

Activiteiten Poëzieweek 2026

.

In aanloop naar de Poëzieweek pik ik uit het aanbod aan activiteiten elke keer een activiteit die ik interessant vind. Vandaag een activiteit van Casa Munganga uit Amsterdam. Op 1 februari 2026 organiseren Glen Hernández en Ramón Hanio in samenwerking met teatro Munganga en Poetry International een gratis evenement van 14.00 tot 17.00 uur onder de titel Meta-Morfósis-Poética. Een podium waar tien dichters uit allerlei hoeken van de wereld voorlezen en voordragen uit hun eigen werk. In twee blokken en afgelsoten door een open podium.

Deelnemende dichters zijn Daniela Rosas, Karina Miñano, Nafiss Nia, Mohammad Al-Amin, Rómulo Meléndez, Carlos Trafic, Alexandra de Castro, Pablo Garrido, Simon Mulder en Jos van Hest. Zij lezen en dragen voor in het Spaans, Arabisch en het Nederlands. Teatro Mungana vind je aan de Schinkelhavenstraat 27 HS in Amsterdam.

Nafiss Nia (1968) is een Iraans-Nederlandse filmmaker, dichter, cultureel ondernemer en spreker. In 1992 vluchtte ze uit Iran naar Nederland. Nafiss is directeur van de Granate Foundation in Amsterdam en produceert in die hoedanigheid programma’s zoals ‘Words That Matter’, ‘The Poetry on the Sidewalk’ en ‘How do you dance a poem’. Ze studeerde film in Iran aan de filmfaculteit van de Kunstuniversiteit en moderne Perzische literatuur aan de Staatsuniversiteit in Teheran. In Nederland studeerde ze scenarioschrijven aan de Film- en Televisieacademie in Amsterdam.

In 2019-2020 volgde Nafiss het LinC Lage Landen-programma, georganiseerd door de Universiteit Utrecht en de Business School in Antwerpen. LinC is een programma voor leiders in de kunst- en cultuursector die werkzaam zijn in Nederland en Vlaanderen. Ze draagt regelmatig haar gedichten voor op literaire & culturele podia en geeft poëzieworkshops in Nederland en het buitenland, op uitnodiging en in opdracht.

Haar eerste gedicht in het Nederlands is getiteld ‘Ja of nee’. In het licht van de gebeurtenissen momenteel in Iran is dit gedicht weer heel actueel.

.

Ja of nee

.

Zeg: nee

luid en sterk

zeg ik tegen mezelf.

.

Er valt niet te proberen

nee komt er niet makkelijk uit.

Nee durf ik niet te zeggen.

.

En ja!

betekent geen smeken

geen sympathie kopen

geen hogerop komen

.

ja betekent gewoon ja.

.

Zeg geen ja

wanneer je nee wil zeggen

zeg ik tegen mezelf.

.

 

 

Jonge dichter

Tesse Reversma

.

Afgelopen donderdagavond was de jury van de Jana Beranováprijs bijeen om te bepalen wie deze prijs begin 2026 ontvangt. Ik mocht opnieuw deel uitmaken van deze jury (eerder was ik jurylid in 2023). De Jana Beranováprijs is een landelijke prijs voor literaire verdiensten, toegekend aan een auteur uit het Nederlandse taalgebied, vernoemd naar de dichter Jana Beranová. Een onafhankelijke jury kiest een schrijver die de artistieke vrijheid en integriteit vooropstelt, zonder te hechten aan waardering op grond van conventionele, modieuze of morele criteria. Een van de andere juryleden Gina van den Berg, vertelde me over een jonge dichter en organisator van poëziepodia in Utrecht Tesse Reversma. Op zoek naar werk van haar kwam ik op de website van 3voor12 Utrecht.

Per 1 mei 2024 heeft muziekcomplex dB’s het CAB-gebouw verlaten. Het CAB gebouw is een gemeentelijk monument. Toen het laatste concert was gespeeld en de laatste biertjes waren gedronken legde fotograaf Lisanne Lentink het gebouw vast in beeld en Tesse Reversma schreef een tekst bij. Een gedicht zou je kunne stellen. Hier is dat gedicht.

.

vraag: is er een dB’s wc in de hemel?
het is niet hetzelfde: geen leven, de stickers zijn verdwenen
het mist de mensen, een verleden

blijf spelen
death metal, okergeel en ook de tegels
bezaaid met plaatjes, prikken gaten
op de stoelen waar we zaten, bier dronken
het is niet verlaten als je niemand achterlaat

door klapperende klapperdeuren
naar krappe backstage en niet zo zeuren
lang haar stug graaien in een lege kom
de zaal terug draaien rond en rond en andersom
mok achter mok vaasje de chaos en dan toch

het is er
lege fusten, nieuw geluk en
bouwen, verhuizingen
een volgorde van de dingen

nieuwe tegels, rauwe randjes (ze glanzen)
de kansen om te plakken, alles even op te pakken
aan te raken voor een eerste keer en heel veel daarna

in precies genoeg zooi
graai je naar koekjes in opnieuw gevulde bakken
blijft af van volle bierkratten
plakt belangrijke boodschappen
wijst in alle richtingen
glimmende bestickeringen

het is er
een volgorde van de dingen
doei is niet het einde

het is er 2x
het hart is niet te klein je
hebt de rest als geschiedenis
belooft elkaar, precies

genoeg te missen
totdat het er weer is

.

Tesse Reversma

Lisanne Lentink

dB’s in het CAB-gebouw