Categorie archief: Gedichten in de openbare ruimte
Ligurië
Elisabeth Booms
.
Van Bart van der Sloot kreeg ik een paar foto’s toegestuurd vanuit Ligurië, uit het prachtige Italiaanse dorp Cinque Terre aan de kust dat op de Unesco Werelderfgoedlijst staat. Dat op zich is niet zo bijzonder. Wat wel bijzonder is, is dat hij ook een aantal foto’s vanuit Ligurië stuurde van gedichten die daar op straat te vinden zijn in het Italiaans en het Nederlands. Gedichten van Elisabeth Booms. De gedichten hangen aan het begin van de Via dell Amore, een wandelroute langs een bergwand hoog boven zee. Hoe ze daar terecht zijn gekomen heb ik niet kunnen achterhalen maar als het gaat om gedichten op vreemde plekken mogen deze zeker niet ontbreken.
Elisabeth is reisleidster en dichter, geboren in Nederland en cultureel gevormd in Italië. Ze werkt sinds 1999 als cultureel redactrice voor Radio Onda Italiana.
Emma Lazarus
The new Colossus
.
Emma Lazarus (1849 – 1887) was een Amerikaans dichter/essayiste. Geboren in een sefardisch-joodse familie schreef ze aanvankelijk sterk melancholische gedichten. Door de progroms in de Oekraïne veranderde haar toon en wijdde ze zich volledig aan de verdediging van het vervolgde joodse volk. Ze werd hierom ook wel ‘mother of exiles’ genoemd.
Het meest bekend is ze gebleven door haar sonnet ‘The new Colossus’ (1883), met de bekende regel “Give me your tired, your poor”, dat in 1886 op het voetstuk van het Vrijheidsbeeld werd aangebracht.
Lazarus reisde twee keer door Europa, eerst in 1885 en daarna in 1887. Na deze laatste trip keerde ze ziek terug en overleed kort daarna, waarschijnlijk aan de ziekte van Hodgkin.
Het gedicht ‘The new Colossus komt in twee films voor; ‘Saboteur’ uit 1942 en ‘Since you went away’ uit 1944.
.
The new Colossus
.
Not like the brazen giant of Greek fame,
With conquering limbs astride from land to land;
Here at our sea-washed, sunset gates shall stand
A mighty woman with a torch, whose flame
Is the imprisoned lightning, and her name
Mother of Exiles. From her beacon-hand
Glows world-wide welcome; her mild eyes command
The air-bridged harbor that twin cities frame.
“Keep, ancient lands, your storied pomp!” cries she
With silent lips. “Give me your tired, your poor,
Your huddled masses yearning to breathe free,
The wretched refuse of your teeming shore.
Send these, the homeless, tempest-tost to me,
I lift my lamp beside the golden door!”
.
Met dank aan Wikipedia en poets.org
Literaire fietsroute
Binnenmaas
.
Sinds 2008 is de gemeente Binnenmaas een literaire fietsroute rijker. Langs de route staan negen borden met gedichten over de pracht van de Hoeksche Waard. De fietsroute loopt door de hele gemeente, startend aan de zuidzijde van de Binnenbedijkte Maas. Wie de fietsroute rijdt, kan tegelijkertijd genieten van de poëtische talenten in de Hoeksche Waard en het prachtige uitzicht op het mooie landschap.
Er zijn gedichten te lezen van dichters als Arie Willemse, Theo Verhoeff, Stephan van der Sluijs, Arie den Broeder, Anton Born, Petra Schoenmakers, Teuntje Knöps, Sabine Alders-du Bosc en Norma Euser.
Het kortste gedicht is van Sabine Alders-du Bosc en luidt: ‘Uit de klei getrokken poëzie van gewone dingen’.
De negen gedichten die op verkeersborden zijn afgedrukt, zijn het resultaat van een initiatief van Eelse Bies, voormalig cultureel aanjager van de Culturele Kring Hoeksche Waard en San Vermaas, medewerker kunstzaken van gemeente Binnenmaas. Zij deden een oproep aan iedereen die iets met dichten heeft om werk in te zenden. In totaal heeft dit 40 gedichten opgeleverd. Op een bijeenkomst ter viering van de landelijke gedichtendag op 31 januari 2008, zijn de negen winnende gedichten bekend gemaakt.
.
Eeuwigdurend gedicht
De Letters van Utrecht
Hoe werkt het?
(oud) Gedicht onder een brug
Leiden
.
Dat je in de openbare ruimte gedichten aan kan brengen is geen nieuws, dat dit in vroeger tijden al gebeurde blijkt uit een eeuwenoude steen onder de Sint Jeroensbrug in Leiden.
In 2012 maakte Dirk Geirnaert bekend dat het gedicht tevens 5 raadsels bevat. De raadsels gaan over de lengte van het beleg van Leiden en tijdstip, dag, maand en jaartal van Leidens Ontzet. De antwoorden vind je in de tekst zelf.
De tekst luidt:
Men was in groot verdriet
Want eten wasser niet
En tvolc van hunger schreiden
Ten laetst God nedersiet
En zunt deur deze vliet
Broot spiz en dranc in Leiden
De onderstreepte letters vormen samen de datum ‘drie october’. Maar dat is niet het enige. Dirk Geirnaert ontdekte dat het gedicht een chronogram is: een stukje tekst waarin Romeinse cijfers voorkomen die bij elkaar opgeteld het jaartal vormen dat wordt herdacht. Tel de letters M, C, I en L als Romeinse cijfers op, dan krijg je 1574, het jaar van Leidens Ontzet. Het gedicht bevat 131 letters. Zoveel dagen duurde het beleg.
.
Henk van Randwijk
Poëzieroute in Gorinchem
.
In Gorinchem is een poëzieroute waarbij allerlei gedichten in de openbare ruimte zijn aangebracht. Een van de gedichten is van dichter, journalist, verzetsheld, Gorkummer en mede-oprichter van Vrij Nederland Henk van Randwijk (1909-1966) . Hoewel Henk van Randwijk niet veel poëzie heeft gepubliceerd zijn de laatste regels uit het gedicht ‘Een volk dat voor tirannen zwicht’ beroemd geworden. Deze regels zijn aangebracht op de muur van het monument aan het Weteringplantsoen in Amsterdam. Op deze plek was tijdens de oorlog een fusilladeplaats waar onder andere op 12 maart 1945 dertig verzetsstrijders werden geëxecuteerd.
Maar niet alleen daar deze regels, ook op een kunstwerk dat deel uit maakt van de poëzieroute in Gorinchem.
.
Een volk dat voor tirannen zwicht
.
Allen, die hier tesamen zijn,
de levenden, de doden,
de handbreed, die ons scheidt, is klein,
wij zijn tesamen ontboden voor het gericht …
.
Gedenk de liefste, die hier ligt,
de broeder, vrind of vader,
maar gun Uw ogen wijder zicht,
aanzie het land en alle mens tegader,
hoor dit bericht:
.
Wij staan tesaam voor het gericht
voor goed of kwaad te kiezen,
een volk dat voor tirannen zwicht,
zal meer dan lijf en goed verliezen,
dan dooft het licht.
.
In Gorinchem
In Amsterdam
Lookwetering
Poëzie op een brug
.
Van Stefanie van Ruijven, één van mijn vaste lezers en vriendin, kreeg ik weer een paar mooie foto’s toegestuurd. Op een brug over de Lookwetering in Den Hoorn (nota bene in het werkgebied van mijn bibliotheek) staan een aantal poëtische teksten die aansluiten bij het algemene karakter van de omgeving (platteland, groenteteelt) en de naam van de straat/wijk in het bijzonder.
.
Gedichten in licht
Wèntjerdruim’s gedichten in licht
.
In samenwerking met de bibliotheken van BiblioNova (in Limburg) zijn een aantal dichters en schrijvers met een binding met Sittard-Geleen, in januari 2014 gevraagd om een kort verhaal of gedicht te schrijven met als thema ‘Sittard’ of ‘Winter’. Uit de ingezonden gedichten en verhalen zijn vervolgens zeven gedichten/verhalen geselecteerd, die in de binnenstad van Sittard op diverse locaties in de openbare ruimte zijn geprojecteerd.
De geselecteerde dichters en schrijvers zijn: Jack Jacobs, Meindert Muller, Maurice Hermans, John Hertogh, Leonne Cramers, Bep Mergelsberg en Niek Bremen. Naast de lichtprojecties, zijn er in diverse etalages en winkels in de binnenstad van Sittard schermen geplaatst waarop een ‘storytrail’ te bekijken is. Dit ‘spoor’ van tv-schermen toont het programma van Wèntjerdruim, afgewisseld met oude winterse foto’s van Sittard en gedichten over ‘Sittard’ en/of ‘winter’.
Nieuwspoort
Jan H. de Groot
.
Op de gevel van perscentrum Nieuwspoort in Den Haag is een gedenksteen aangebracht met daarop een kunstwerk en een gedicht van Jan H. de Groot.
Jan Hendrik de Groot (1901-1990) gebruikte de pseudoniemen J. ten Mutsaert en Haje Sikkema. Haje zijn zijn eigen voorletters, maar dan omgedraaid en Sikkema komt van de ‘sik’ die De Groot vrijwel altijd als ‘kinnesier’ droeg. Hij gebruikte beide schuilnamen in de Tweede Wereldoorlog en nog een enkele keer daarna.
De Groot was een van de eerste schrijvers die een waarschuwend geluid tegen Hitler-Duitsland lieten horen. Hij deed dat o.a. in het decembernummer 1938 van ‘Opwaartsche Wegen’. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij met zijn vrouw Nel actief in het verzet. Hij werd twee keer door de Duitsers gevangen genomen. Hij ontving in 1945 de Verzetsprijs voor Letterkundigen. Tot op hoge leeftijd bleef Jan H. de Groot poëzie publiceren.
Van zijn hand is het gedicht 1940-1945 dat te lezen is op het kunstwerk in Den haag.
.
Mus / sparrow
Jan Hanlo
.
Ik denk dat er maar weinig mensen zijn die het gedicht ‘Mus’ van Jan Hanlo niet kennen. Jan Hanlo (1912-1969) was dichter en schrijver die tot de Vijftigers gerekend wordt maar binnen de Vijftigers was hij een buitenbeentje zoals hij eigenlijk op ieder gebied een buitenbeentje was.
Vanaf 1944 schreef hij gedichten, waarvan met name ‘Oote’ de aandacht trok. Dit klankgedicht (Hanlo sprak zelf van ‘kinderbrabbeltaal’) verscheen in 1952 in het door het rijk gesubsidieerde tijdschrift Roeping. Het blad Elsevier besteedde daar aandacht aan en het VVD-Eerste Kamerlid Wendelaar stelde vervolgens Eerste Kamervragen over de subsidie aan het blad dat Hanlo’s ‘infantiel gebazel’ publiceerde. Dat leverde de nodige publiciteit op.
De rest van Hanlo’s oevre is over het algemeen minder avant-gardistisch dan ‘Oote’. Schoonheid en (kinderlijke) onschuld zijn terugkerende thema’s. Een ander mooi voorbeeld hiervan is het gedicht ‘Mus’ uit 1954.
In 2009 was het thema van de Boekenweek Tsjielp-Tsjielp; de literaire zoo (naar aanleiding van dit gedicht).
Dat het gedicht wordt gewaardeerd blijkt uit het feit dat het niet alleen in Nederland in de openbare ruimte is aangebracht maar zelfs in het buitenland een muur verfraait. In de dierentuin van Dublin is het gedicht in vertaling aangebracht op de Family Farm Farmhouse. Deze tip kreeg ik door van Yvonne van der Haven, waarvoor dank.
Hieronder een aantal voorbeelden van het gedicht met de gemeente waar deze te vinden is.
Veenendaal
Leiden
Dublin
Gorinchem (basisschool)
Voor wie niet genoeg kan krijgen van Jan Hanlo: http://ilibrariana.wordpress.com/2012/12/29/herinneringen-aan-jan-hanlo-1912-1969/
