Site-archief

Poëtische kunst of kunstzinnige poëzie?

Shirin Neshat

.

Shirin Neshat (1957) is in Iran geboren en vluchtte na de revolutie aldaar naar de Verenigde Staten. Shirin Nesha. Tegenwoordig woont ze in New York met haar vriend, de Iraans-Amerikaanse filmer Shoja Y. Azari. Centraal in het werk van Shirin Neshat staat de Iraanse vrouw. Ze combineert tekst met beeld vanwege de relatie tussen de inhoud van die twee. De tekst fungeert in haar werk als een stem om de stereotype negatieve beelden en de slachtofferrol van Iraanse vrouwen aan de kaak te stellen. Veel van de teksten zijn poëziefragmenten van een beroemde Iraanse dichteres, wiens geschriften handelen over de ervaringen van de vrouw in de Iraanse cultuur. Andere teksten die Neshat in haar werk gebruikt, zijn religieus van aard en gaan over het verlangen van Iraanse vrouwen om deel te nemen aan de revolutie. Shirin Neshat  werd in 1957 geboren in Qazvin, een stadje in het noordwesten van Iran waar haar vader arts was. Net als haar vier broers en zusjes ging ze op haar zeventiende voor haar studie naar het buitenland. Vanaf 1974 woonde ze bij familie in Los Angeles en volgde aan de Berkeley Universiteit een opleiding voor beeldend kunstenaar. Ze gaf het schilderen op toen ze begin jaren tachtig met haar toenmalige vriend in New York een non-commerciële galerie begon, The Storefront for Art and Architecture.

.

Over het gebruik van poëzie in haar werk zegt ze: “I feel the use of poetry is particularly apt because literature has historically played a major part in the struggle against political repression.”

De onderstaande foto’s komen uit de serie “Unveiling” (1993-1997). Om dit werk te kunnen maken deed Neshat een chador aan. Ze fotografeerde de delen van haar lichaam die niet werden bedekt door de chador; haar handen, haar ogen en haar voeten. Deze delen beschreef ze met hedendaagse liefdes poëzie uit Iran.

.

hand

ogen

voeten

shirin-neshat-1

 

Met dank aan Frans Roesink

Over de doden

Zichtbaar alleen

.

Vanmorgen kreeg ik een berichtje van Evy van Eynde, haar nieuwe dichtbundel komt uit en ze vroeg me of ik over deze bundel en de bijbehorende theatervoorstelling iets wil schrijven op dit blog. Ik ga haar hierover nog mailen maar het deed me denken aan mijn eerste bundel  ‘Zichtbaar alleen’.

Die heb ik erbij gepakt en uit Zichtbaar alleen vandaag het gedicht ‘Over de doden’.

.

Over de doden

.

Ik leef in de schaduw

van het leven

.

op zoek naar het donker

laat het licht mij koud

.

noem mij wie ik ben

ik toon u mijn ware zelf

.

geef mij uw dierbaren

uw onderdanen, als olie

op mijn vuur

.

noem mij wie ik ben

laat mij u vergezellen

.

ik wacht geduldig, mijn tijd

staat vast, de eeuwigheid

als metgezel, mijn vriend

.

noem mij wie ik ben

en uw naam zal ik noemen

.

 

Duurzaamheid

Uit mijn boekenkast

.

In het eerste decennium van deze eeuw werd door Alja Spaan van Atelier 9en40 in samenwerking met Harrie Frijters een aantal keer Alkmaar Anders georganiseerd. Met het project Alkmaar Anders werd een breed platform geboden aan Alkmaarse dichters en kunstenaars. Het platform bestond uit een poëzie- en kunstavond in Atelier 9en40 en een bundel. Ook ik heb een paar maal mogen voordragen tijdens deze bijzondere intieme avonden.

Uit de bundel van 2008 een gedicht van Harrie Frijters bij een kunstwerk van Jeroen van Paassen.

.

Duurzaamheid

.

Waar eens een weg heeft gelopen

loopt die nu weg

waar eens een vorm stond

staat nu iets vormeloos

wat vormeloos is ontstaat

laat het lijden levend zien

.

Duurzaamheid II

.

Wat komt kan niet meer gaan

het is die vorm die blijft bestaan

zich omvormt tot iets nieuws

dat voortgaat zonder verder

iets weer te geven van wat er was

.

de tandeloze tijd zorgt voor een ding

duurzaamheid onvoorbereid

.

foto (22)foto (21)

Plant, Vis en Regen

Gedichten in vreemde vormen door Joan Brossa

.

Op 16 juni 2012 plaatste ik een stuk over Joan Brossa (1919-1998) over Transitable visual poem in three times dat te zien is in het Velodrome’s park in Barcelona. Brossa, een van de eerste vertegenwoordigers van visuele poëzie in Spanje was een bijzondere man. Zo vocht hij op 18 jarige leeftijd tijdens de Spaanse burgeroorlog mee met de Republikeinen waar hij ook zijn eerste literaire werk schreef voor het strijdblad voor frontsoldatenNa de oorlog keerde hij terug naar Barcelona waar hij bevriend raakte met o.a. Joan Miró i Ferrà en andere vertegenwoordigers van de vooroorlogse avant-garde beweging.

Tot het overlijden van Franco in 1978 en de terugkeer van de democratie in Spanje was Brossa vooral actief in deze avant-garde beweging. Na 1978 kan zijn werk eindelijk ongecensureerd worden uitgegeven, het gebruik van het  Catalaans wordt niet meer vervolgd. Tijdens zijn literaire leven werk Brossa veel samen met kunstenaars, schilders, beeldhouwers, musici en fotografen. Daarnaast wordt Brossa, samen met een paar andere dichters beschouwd als de grondlegger van de concrete poëzie.

Het werk van Brossa loopt uiteen van teksten, gedichten, tot beelden en beeldgedichten. In de categorie gedichten in vreemde vormen hier een paar voorbeelden van beeldteksten en beeldgedichten: Peces, Planta en Lluvia (Vis, Plant en Regen).

.

Peces

 

Planta

 

Lluvia

Mannenman (nieuw gedicht)

Man

.

Als je, zoals ik, het grootste gedeelte van je leven werkt en leeft tussen voornamelijk vrouwen, zou je met enige verwondering naar het fenomeen mannenman kunnen kijken. Een mannenman, met een eigen plek in de schuur of garage (the mancave), die het liefst de hele dag doorbrengt met andere mannenmannen.

Ik probeer het fenomeen te begrijpen, heb er zo mijn gedachten over maar een mannenman zal ik wel nooit worden. Vanuit deze gedachten komt het volgende gedicht.

.

Mannenman

 .

Was ik maar een mannenman

zo’n bonkig stuk vreten met een mannengrot

in zijn schuur of garage, ver weg van zijn vrouw

vissend, hikend, klimmend of fietsend

met vrienden, drinken en lachen om niets en alles

het leven in overzichtelijke stukken gerangschikt

 .

Had ik aan mannenvriendschappen maar genoeg

voetbal op zondag, eten volgens de schijf van drie

aardappelen, vlees en groenten en vooruit, op vrijdag

nasi, pizza’s of friet en bij de eerste zonnestralen

grote stukken vlees op de barbecue en ongecompliceerd

op zaterdag de auto naar de wasstraat

 .

Wat je ogen zien maken met je handen, zoals

mijn vader vroeger, direct praktisch aan de slag

’t liefst met andermans ideeën

Zweten, vreten en daarna zuipen en alleen

wat voelen als je per ongeluk verkeerd slaat

met je hamer, op je duim

 .

Was ik maar een mannenman, zo nu en dan, even

.

.men-with-beer

Poëzie, DaDa en kunst

Lesley Dill

.

De Amerikaanse kunstenaar/dichter Lesley Dill (1950) is een kunstenaar die relaties onderzoekt tussen taal, lichaam, emoties en de samenleving. Lesley Dills werk is geëxposeerd in verschillende musea in de Verenigde Staten waaronder het Museum of Modern Art in New York, het Whitney Museum of American Art en het Metropolitan Museum of Art.

Voorbeelden van kunst waarbij ze haar poëzie heeft geïncorporeerd zijn haar DaDa poem wedding dress (1994) en haar Red Poem Suit (1992). Een ander mooi voorbeeld is een afbeelding van haar eigen hals met regels uit één van haar gedichten.

Voor haar werk ontving Dill onder andere stipendia van de Rockefeller Foundation en kreeg ze in 2008 de Anonymous was a Woman Award.

.

lesley dill dada poem dress

 

lesley dill redartic.edu

Ik draag van alles

Hugo Claus

.

Vandaag eens wat meer van de gedichten van Hugo Claus gelezen. Claus (1929 – 2008)was tot nu een voor mij minder bekende dichter. Ten onrechte blijkt nu. Claus heeft een bijzondere poëtische stem. Toegegeven, sommige gedichten waren zelfs na meerdere keren lezen nog steeds onbegrijpelijk,   maar ik heb een aantal prachtige gedichten gelezen waarvan ik er hier een wil plaatsen.

.

Ik draag van alles

Ik draag van alles, brood, kaas
een bom of een verminkte kat.
Dragen is mijn redding.

Ook van binnen draag ik,
vragen, tranen, gedaas
en een karrenvracht solaas.

Als ik niet draag
is er een gemis
dat niet te dragen is.

Het dood dier dat ik droeg
heeft mij gelikt
tot ik geen gezicht meer had.

.

Uit de bundel ‘Gedichten 1968 – 1978’
Met dank aan gedichten.nl

.

claus

De Mensch Deelder

Uit mijn boekenkast

.

In de jaren 80 van de vorige eeuw was ik groot fan van Jules Deelder (en nog steeds). Uit die tijd heb ik ook verschillende bundels van hem en heb ik hem een aantal keren live op een podium zien optreden. Uit die tijd stamt ook het boek De Mensch Deelder (1986). Uit mijn (inmiddels deels vergeelde) exemplaar het volgende gedicht van Jules:

.

Half Moon Inn, San Diego, Calfornia

.

Op het gazon

rond het zwembad

groepen ze samen;

de gok-, sex- en ho-

recafbazen doen zaken

.

soms laat er een zich

voorzichtig te water;

van ver klinkt de stem

van Bep van Klaveren –

.

”k Gaf ‘m een hóek

Hij ‘p nóóit meer gebokst.’

De temperatuur loopt op

tot 25 graden

.

De Mensch Deelder, waarin opgenomen J.A. Deelder: teksten 1962 – 1985 door Pieter van Oudheusden en Herbert Verhey, Veen uitgevers

.

Deelder

 

The Notebook

Poëzie en Film

.

In de film ‘The Notebook’ van Nick Cassavetes uit 2004 naar een boek van Nicholas Sparks. In de hoofdrollen zijn Ryan Gosling en Rachel McAdams te zien naast Gena Rowlands en James Garner. Leuk weetje is dat de twee hoofdrolspelers in 2005 bij de MTV movie awards de prijs wonnen voor beste kus.

Het verhaal van de film gaat over verloren liefdes en in de film zijn twee gedichten van Walt Whitman verwerkt;  ‘Spontaneous me’  en ‘So long’ .

.

So long!

To conclude, I announce what comes after me.

I remember I said before my leaves sprang at all,
I would raise my voice jocund and strong with reference to consummations.

When America does what was promis’d,
When through these States walk a hundred millions of superb persons,
When the rest part away for superb persons and contribute to them,
When breeds of the most perfect mothers denote America,
Then to me and mine our due fruition.

I have press’d through in my own right,
I have sung the body and the soul, war and peace have I sung, and
the songs of life and death,
And the songs of birth, and shown that there are many births.

I have offer’d my style to every one, I have journey’d with confident step;
While my pleasure is yet at the full I whisper So long!
And take the young woman’s hand and the young man’s hand for the last time.

I announce natural persons to arise,
I announce justice triumphant,
I announce uncompromising liberty and equality,
I announce the justification of candor and the justification of pride.

I announce that the identity of these States is a single identity only,
I announce the Union more and more compact, indissoluble,
I announce splendors and majesties to make all the previous politics
of the earth insignificant.

I announce adhesiveness, I say it shall be limitless, unloosen’d,
I say you shall yet find the friend you were looking for.

I announce a man or woman coming, perhaps you are the one, (So long!)
I announce the great individual, fluid as Nature, chaste,
affectionate, compassionate, fully arm’d.

I announce a life that shall be copious, vehement, spiritual, bold,
I announce an end that shall lightly and joyfully meet its translation.

I announce myriads of youths, beautiful, gigantic, sweet-blooded,
I announce a race of splendid and savage old men.

O thicker and faster–(So long!)
O crowding too close upon me,
I foresee too much, it means more than I thought,
It appears to me I am dying.

Hasten throat and sound your last,
Salute me–salute the days once more. Peal the old cry once more.

Screaming electric, the atmosphere using,
At random glancing, each as I notice absorbing,
Swiftly on, but a little while alighting,
Curious envelop’d messages delivering,
Sparkles hot, seed ethereal down in the dirt dropping,
Myself unknowing, my commission obeying, to question it never daring,
To ages and ages yet the growth of the seed leaving,
To troops out of the war arising, they the tasks I have set
promulging,
To women certain whispers of myself bequeathing, their affection
me more clearly explaining,
To young men my problems offering–no dallier I–I the muscle of
their brains trying,
So I pass, a little time vocal, visible, contrary,
Afterward a melodious echo, passionately bent for, (death making
me really undying,)
The best of me then when no longer visible, for toward that I have
been incessantly preparing.

What is there more, that I lag and pause and crouch extended with
unshut mouth?
Is there a single final farewell?
My songs cease, I abandon them,
From behind the screen where I hid I advance personally solely to you.

Camerado, this is no book,
Who touches this touches a man,
(Is it night? are we here together alone?)
It is I you hold and who holds you,
I spring from the pages into your arms–decease calls me forth.

O how your fingers drowse me,
Your breath falls around me like dew, your pulse lulls the tympans
of my ears,
I feel immerged from head to foot,
Delicious, enough.

Enough O deed impromptu and secret,
Enough O gliding present–enough O summ’d-up past.

Dear friend whoever you are take this kiss,
I give it especially to you, do not forget me,
I feel like one who has done work for the day to retire awhile,
I receive now again of my many translations, from my avataras
ascending, while others doubtless await me,
An unknown sphere more real than I dream’d, more direct, darts
awakening rays about me, So long!
Remember my words, I may again return,
I love you, I depart from materials,
I am as one disembodied, triumphant, dead.

.

notebook

Sky Canoe

Gedichten op vreemde plekken deel 90: In de bodem van een kano

.

Poëzie is werkelijk overal. Dat heb ik al eens geschreven en probeer ik nu al in 90 delen in de categorie ‘Gedichten op vreemde plekken’ te bewijzen.  Bewijs is het feit dat ik op zoek was naar onderwater poëzie en dan ook een voorbeeld tegenkom. En nog wel in een heel speciaal voorbeeld; een zinkende kano waar in de bodem een gedicht is uitgesneden waardoor het zonlicht schijnt zodat de tekst te lezen is. Dit gedicht en idee is van Al Rempel. De uitvoering van Al Rempel (dichter) , Phil Morrison (beeldhouwer), Steph st. Laurent ( filmmaker) en Jeremy Stewart (muzikant en dichter).

Al Rempel is een dichter en docent. Zijn eerste gedichtenbundels ‘Understories’ en ‘Picket Fence Diaries’ verschenen in 2010. Van zijn hand verscheen het gedicht ‘Bring me my sky canoe’. Als een herinnering aan zijn, op 25 juni 2011 overleden, vriend Steve Switzman werd dit gedicht in de bodem van een Kano gesneden door beeldhouwer Phil Morrison. De laatste vaart die deze kano zou maken was om de as van Steve uit te strooien over het Tacheeda meer (Brits Columbia, Canada). Dit gebeurde in de zomer van 2012. Onderwateropnamen werden gemaakt en deze werden gebruikt om een videogedicht te maken. Hierbij werden geen special effects gebruikt.  De video werd bij het Visible Verse Festival opgenomen.

.

Het gedicht:

.

Bring Me My Sky-Canoe

a small apology of light
between the clouds

then it evaporates — the sun ogles the hills
the bears continue to hide in the shadows
and we keeping driving our cars into the harsh glare

which species will see the second coming?

we could travel in sky-canoes
if the air wasn’t so thin
or if our canoes were built with feathers & breath

the trees below are perfect.

the sun up here has a way of lighting everything slantwise
strong arm of my paddle —
strong arm of my paddle —
strong arm of my paddle —
take me safely along this ancient and fearful river

.

Ga voor de video van de laatste vaart van deze bijzondere kano naar http://www.ascentaspirations.ca/spokenwordalrempel.htm

.

skycanoe2

kano