Site-archief
Gedichten op vreemde plekken
Deel 67: Het Kaaiengedicht in Antwerpen
.
Meer dan 500 Antwerpenaren spraken hun liefde uit voor de Schelde en haar kaaien. Zij deden dit door regels voor het Kaaiengedicht aan te brengen. Deze woorden inspireerden Stadsdichter Peter Holvoet-Hanssen tot een woordenstroom van ’t Stad. Op de vooravond van een nieuwe toekomst voor de Scheldekaaien werd dit gedicht ‘Welkom Pierewaaiers’ op de waterkeringsmuur geschilderd. Dat 3,2 kilometer lange lint van beton draagt van de Rijnkaai tot de Ledeganckkaai 6 300 tekens van liefde voor deze kaaien. Het Kaaiengedicht verbindt de noord en de zuidkant van de kaaien van Antwerpen.
.
Wie het hele gedicht wil lezen kan natuurlijk naar Antwerpen afreizen, wat ik zeer aanbeveel, maar je kunt ook het boekje Welkom Pierewaaiers kopen met de hele tekst. Of je kijkt hier http://www.onzekaaien.be/downloads/kaaiengedicht/Welkom_Pierewaaiers_Mail.pdf waar de tekst integraal is weergegeven.
Het gedicht is ook integraal te lezen in de dubbeldichtbundel (met extra’s zoals stadsessay) ‘Antwerpen/Oostende’ (Uitgeverij Promethues, Amsterdam).
.
Het huwelijk
Willem Elsschot
.
Gister was ik met een aantal collega’s in Antwerpen voor een excursie. Onderdelen van deze excursie waren onder andere een bezoek aan de Permeke bibliotheek en de Dwaallicht wandeling door de stad. Deze dwaallicht wandeling is genoemd naar de novelle van Willem Elsschot (1882 – 1960). Over het Dwaallicht en Elsschot zal ik later schrijven maar nu wilde ik het gedicht Het huwelijk van Elsschot memoreren. Hij schreef dit gedicht op 27 jaar toen het net getrouwd was met de vrouw bij wie hij op 19 jarige leeftijd een zoon had verwekt.. Hij had haar meteen daarna verlaten om te studeren en werk te vinden. Op 27 jarige leeftijd keert hij naar haar terug en trouwt haar. De reden van dit gedicht, zeker gezien de inhoud, houdt mensen sindsdien al lang bezig.
De meeste mensen kennen een paar regels uit dit gedicht, deze worden vaak gebruikt voor allerlei situaties. Hier het hele gedicht.
.
Het huwelijk
. Toen hij bespeurde hoe de nevel van de tijd in d'ogen van zijn vrouw de vonken uit kwam doven, haar wangen had verweerd, haar voorhoofd had doorkloven toen wendde hij zich af en vrat zich op van spijt. . Hij vloekte en ging te keer en trok zich bij de baard en mat haar met de blik, maar kon niet meer begeren, hij zag de grootse zonde in duivelsplicht verkeren en hoe zij tot hem opkeek als een stervend paard. . Maar sterven deed zij niet, al zoog zijn helse mond het merg uit haar gebeente, dat haar toch bleef dragen. Zij dorst niet spreken meer, niet vragen of niet klagen, en rilde waar zij stond, maar leefde en bleef gezond. . Hij dacht: ik sla haar dood en steek het huis in brand. Ik moet de schimmel van mijn stramme voeten wassen en rennen door het vuur en door het water plassen tot bij een ander lief in enig ander land. Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren, en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren, en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat. . Zo gingen jaren heen. De kindren werden groot en zagen dat de man die zij hun vader heetten, bewegingsloos en zwijgend bij het vuur gezeten, een godvergeten en vervaarlijke aanblik bood. .
Nieuw gedicht
Net als in de film
.
De lach hangt aan de kont en
op de schelmentronie van de
actieheldin, zij kent geen bloed
laat kneuzingen niet toe in haar
.
overigens frêle lichaam, spreekt
vele talen vloeiend, slaapt niet
kent geen toiletbezoek of familie
laat haar was nooit slingeren
.
eenmaal thuis leeft zij in eenvoud
met PA en nanny, haar exen die
hun verhalen voor grijpstuivers
verkopen, er bestaat geen happy
.
end, net zomin als verhalen die
gebaseerd op de werkelijkheid,
diezelfde werkelijkheid niet steeds
geweld aan doen, leven als in een film
.
Mag ik voelen zij hij
E.E. Cummings vertaald door Lepus
.
Al eerder plaatste ik een gedicht van een E.E. Cummings dat was vertaald door Lepus.
Omdat ze zo bijzonder zijn, ook in het Nederlands hier nog een gedicht van E.E. met als titel ‘Mag ik voelen zij hij’ (May I feel said he) uit de bundel No Thanks uit 1935.
.
mag ik voelen zei hij
.
mag ik voelen zei hij
(‘k zal gillen zei zij
één keer maar zei hij)
’t is leuk zei zij
.
mag ik strelen zei hij
hoeveel zei zij
heel veel zei hij)
waarom niet zei zij
.
(kom op zei hij
niet te ver zei zij
wat is te ver zei hij
waar je bent zei zij)
,
mag ik blijven zei hij
(hoe bedoel je zei zij
zoals dit zei hij
als jij kust zei zij
,
mag ik doorgaan zei hij
als het liefde is zei zij)
als je lust hebt zei hij
(je bent te driest zei zij
,
dat is ’t leven zei hij
maar jouw vrouw zei zij
nou zei hij)
auw zei zij
,
(lekker zei hij
niet stoppen zei zij
o nee zei hij)
nu traag zei zij
,
(kkklaar? zei hij
mmm zei zij)
jij bent zalig! zei hij
(jij bent Van Mij zei zij)
.
Vertaald door Lepus met dank aan http://users.telenet.be/gaston.d.haese/cummings_nl.html
.
Gedicht in vreemde vorm op een vreemde plek
Deel 66: Stadsgedicht van Jaap Robben
.
Door mijn goede vriendin en medebestuurslid van Ongehoord! Yvon, werd ik opmerkzaam gemaakt op een vreemde vorm van poëzie op een net zo’n vreemde plek.
Het gedicht ‘Jij was zoiets als kwijt’ verscheen naar aanleiding van de opgraving van een enorm Romeins grafveld in de wijk Waterkwartier in Nijmegen. Als moss graffiti verscheen deze regel uit het gedicht op een muur in de Sperwerstraat. De uitvoering en het ontwerp daarvan werd gedaan door Joeri van Putten van Smoove.
Moss graffiti
Moss graffiti is een techniek waarbij je een papje maakt van mos, bier en yoghurt en dat in de keukenmachine doet. Daarna is het een stroperige substantie die gemakkelijk te verven is in een daarvoor gemaakte mal.
.
Je was zoiets als kwijt
.
Niemand graaft
om zand te vinden.
We zochten jou
omdat we je vergaten.
.
Alsof we op achtergelaten jassen klopten
op zoek naar wat nog niemand was verloren.
.
En jij,
stil en donker in de grond
jij was zoiets als kwijt.
.
Al wist je misschien
dat wij er waren
door wat je boven je hoorde
zoals iemand die op zolder soms
een doos verschuift.
.
Meer poëzie van Jaap Robben is te vinden op zijn blog http://jaaprobben.wordpress.com/
.
Versvormen
Van hexaduade tot villanelle
.
In mijn zoektocht naar de uithoeken van de poëzie kwam ik op een website van google terecht met versvormen. Op deze website https://sites.google.com/site/versvormen/home is een enorm aantal versvormen bijeen gebracht en uitgelegd. Bekende versvormen als de ballade, de limerick en de ollekebolleke staan erbij maar ook voor mij volledig onbekende versvormen als de rimas dissolutas (bekend van de Provençaalse troubadourzang), de Balassi stanza (coupletvorm vernoemd naar de Hongaarse dichter Balint Balassi) en de rupsband (bedacht door Drs. P.).
.
Om een mooi voorbeeld te geven van zo’n onbekende versvorm met een gedicht hieronder een voorbeeld van de Aquariumvorm. Deze door Drs. P. bedachte vorm kent 5 regels, een rijmschema abcdb en in de 4e regel een vierlettergreping woord met klemtoon op de 2e lettergreep.
.
Hij groeit op schrale grond,
Hij smaakt ook wel
Betamelijk.
Hij bracht de Kasha aan de Rus,
Polenta de Romein.
Bij ons smaakt hij
Gemenelijk
Daarnaast is hij volstrekt geschikt
Als hypertensie-kruid;
Voorkomt wellicht
Spataderkous,
Hij minimeert gevolgen
Van straling door atoom.
Mij trekt meer de
Verruk’lijkheid
Van blini’s met veel room!
.
Voordracht
Polder Poëzie in Brielle
.
Op zondag 28 oktober ben ik gevraagd voor te dragen op het poëzie podium van Hannie van der Lecq en Frans en Theo Lodewijk in het literair trefpunt in de Sjoel in Brielle. Op dit podium staan verder Rob Dijkstra en Jan van der Lans met hun programma Grasui (dezelfde die op 11 september in Poëzie in het park in Maassluis stonden) met hun programma rond Zuid Afrikaanse dichters (zie september 2012 van dit blog), Lien Verbeek en Sabine Kars. Ik zal op 28 oktober vooral een aantal nieuwe gedichten voordragen aangevuld met een paar onbekendere oudjes.
.
Sabine Kars heeft net als ik een blog onder haar eigen naam http://sabinekars.nl/
.
Van dit blog een gedicht van haar.
.
Ik zag de getemde maan
.
ik zag de getemde maan – hij droeg jouw gezicht
en elke nacht opnieuw ging je aan land
in doodgezwegen kamers
je dreef me door de straten van een omgebogen stad
huilend naar de huizen waar we lang geleden bloeiden
en onder jouw gestolde lach
bleven doorverwezen ganzen kraken
alsof de lucht nog niet gebroken was
.
Readymades
Gevonden poëzie
.
Al eerder schreef ik hier over een vorm van readymades of gevonden poëzie, namelijk de flarf. Maar er zijn meer vormen van readymades of gevonden poëzie. Waar de Flarf volledig at random woorden en stukjes zinnen bij elkaar plaats kan een readymade ook op een andere manier ontstaan.
De definitie van gevonden poëzie:
Gevonden poëzie is een vorm van poëzie die ontstaat als van de schoonheid van bepaalde, meestal gesproken woorden, zinnen en soms hele alinea’s wordt onderkend dat ze de eigenlijke boodschap overstijgt, waarna de oorspronkelijke taaluiting zo wordt vormgegeven dat ze op een gedicht lijkt. Anders geformuleerd, gevonden poëzie is het vermogen dichterlijke schoonheid te zien waar de maker het niet zag. De auteurs intentie wordt hier dus, zoals in zoveel recente literatuur, beschouwd als niet ter zake. Gevonden poëzie is het literaire equivalent van wat in de beeldende kunsten een “readymade” wordt genoemd.
.
Het klassieke voorbeeld van een readymade of gevonden poëzie is dat van Hart Seely, een Amerikaanse internetjournalist. Hij schreef de letterlijke weergave van Donald Rumsfeld tijdens een persconferentie in 2002 op en wat bleek? Een readymade was born. Seely publiceerde de uitspraak onder de titel The unknown als gedicht.
.
- The unknown
- .
- As we know,
- There are known knowns.
- There are things we know we know.
- .
- We also know
- There are known unknowns.
- That is to say
- We know there are some things
- We do not know.
- .
- But there are also unknown unknowns,
- The ones we don’t know
- We don’t know.
- .
- .
- Een Nederlands voorbeeld gepubliceerd op Dumpert.nl is de tekst van Jack van Gelder uitgesproken tijdens het verslag van de wedstrijd tegen Uruguay. Klik de afbeelding aan voor een vergroting van de tekst.
- .
Jean Pierre Rawie
Rondeel
.
Gisteren kwam ik ergens in een stuk over poëzie een stukje over Jean Pierre Rawie tegen. In de late jaren negentig van de vorige eeuw heb ik het genoegen gehad Jean Pierre Rawie te mogen ontmoeten toen hij voordroeg tijdens een schrijversmarkt in de gemeente waar ik toen werkte. Een bijzonder heerschap was het, een dandy. Tenminste, ik denk dat hij graag als zodanig door het leven wilde gaan. Wat mij toen al opviel (ik was toen nog niet zo bezig met poëzie) was dat zijn gedichten zo mooi van structuur waren, zo makkelijk in het gehoor lagen en een beetje gedateerd aandeden. Dat laatste was mijn onwetendheid. Hoewel ik zelf geen bestaande structuren of vaste vormen gebruik in mijn poëzie waardeer ik ze wel degelijk. Jelou (jeloupoems.blogspot.nl) een door mij gewaardeerd dichter kan dit ook heel mooi.
.
Als voorbeeld een gedicht van Jean Pierre Rawie met als titel en als vorm, de uit de Middeleeuwen afkomstige versvorm, rondeel.
Rondeel: 4 regels + 4 regels +5 regels, rijmschema abba + abab + abbaa
.
Rondeel
.
Mijn wonder jij aanminnige vriendinnen,
ik heb mijn nachten wel met u doorwaakt:
gij waart gemeenlijk zo innemend naakt
en liet u zo welwillend voor mij winnen.
.
(Uw warme lijfjes tegen ’t witte linnen,
de legerstede die tevreden kraakt;
mijn wonderlijk aanminnige vriendinnen,
ik heb mijn nachten wel met u doorwaakt.)
.
Soms schiet het mij pas naderhand te binnen
hoezeer wij ons au fond hebben vermaakt
(al is het vaak te spoedig uitgeraakt,
maar viel er aan iets diepers te beginnen,
mijn wonderlijk aanminnige vriendinnen?)
.
Bron: Gedichten.nl
Uit: Wij hebben alles nog te goed (2001)
Factotum
Door Charles Bukowski
.
Afgelopen weekend kwam ik mijn (Engelstalige) exemplaar van Factotum van Charles Bukowski weer eens tegen in mijn boekenkast. Zoals de regelmatige lezer van dit blog weet ben ik groot fan van Bukowski. Ooit, tijdens mijn opleiding, was een studiegenoot een vergeeld en verfrommeld exemplaar van dit boek aan het lezen. Het was een doorgeef versie die al door vele handen was gegaan. Helemaal in stijl met de inhoud van het boek en de schrijver wat mij betreft. Ik heb het boek toen ook gelezen en vanaf dat moment ben ik alles van Charles Bukowski gaan lezen. Eerst zijn romans en later zijn poëzie.
Factotum (vertaling Manusje van alles) verhaalt over het alter ego van Charles Bukowski, Henry Chinaski, een schrijver die zijn manuscripten niet gepubliceerd krijgt en zichzelf in leven houdt met allerlei geestdodende en eenvoudige baantjes. Dat opgeteld bij zijn voorkeur voor foute vrouwen en drank schetst een triest maar bijzonder leven. De zwarte humor en de virtuose taal van Charles Bukowski maken dit boek tot een klassieker.
.
Wat quotes uit Factotum:
“I lay on the floor and looked up those beautiful legs. ‘Baby,’ I said, ‘I’m a genius but nobody knows it but me.’
She looked down at me. ‘Get up off the floor you damn fool and get me a drink.’”
.
“‘I need a writer. Are you a good one?’
‘Every writer thinks he’s a good one.’”
.
Kortom een boek dat ik iedereen kan aanraden. En als je dan toch gegrepen bent door de taal van Bukowski, lees dan ook zijn poëzie. Net zo rauw en direct en net zo bijzonder.
.
Night school
In the drunk driver’s class
assigned there by division 63
we are given tiny yellow pencils
to take a test
to see if we have been listening
to the instructor.
questions like: the minimum sentence for a
2nd drunk driving conviction is:
a) 48 days
b) 6 months
c) 90 days
there are 9 others questions.
after the instructor leaves the room
the students begin asking the questions:
“hey, how about question 5? that’s a
tough one!”
“did he talk about that?”
“I think its 48 days.”
“are you sure?”
“no, but that’s what I’m putting
down.”
one women circles all 3 answers
on all questions
even though we’ve been told to
select only one.
on our break I go down and
drink a can of beer
outside a liquor store.
I watch a black hooker
on her evening stroll.
a car pulls up.
she walks over and they
talk.
the door opens.
she gets in and
they drive off.
back in class
the students have gotten
to know each other.
they are a not-very-interesting
bunch of drunks.
I visualize them sitting in a
bar
and i remember why
I started drinking
alone.
the class begins again.
it is discovered that I am
the only one to have gotten
100 percent on the test.
I slouch back in my chair
with my dark shades on.
I am the class
intellectual.
ZICHTBAAR ALLEEN 