Site-archief

Lente in de klas

Gedichten over het onderwijs in Nederland

Toen ik las dat er een vuistdikke bloemlezingen verschenen was getiteld ‘Er hangt iets van lente in de klas…’ met gedichten over het onderwijs, moest ik meteen aan de bloemlezing ‘Soms moet het werkelijk stil zijn‘ uit 2011. Op zichzelf niet verwonderlijk, de samenstellers van die bloemlezing waren Theo Magito (1951) en Henk Sissing (1954), dezelfde samenstellers van deze nieuwe bloemlezing. Ruim vijftien jaar hebben Theo Magito en Henk Sissing gezocht naar de mooiste parels en ze resulteerden in een schatkamer van ruim 800 pagina’s (met circa 900 gedichten) waarin de lezer oneindig kan verdwalen. De bloemlezing ‘Soms moet het werkelijk stil zijn’ zal vast en zeker de basis zijn geweest van deze nog ruimere keuze.

Magito en Sissing, die bij de samenstelling van het boek zijn geholpen door kenners en specialisten, kozen ervoor om te werken met vier secties: onderwijsgedichten in de middeleeuwen, gedichten tot de onderwijswet van 1806, onderwijspoëzie in de 19^e eeuw en gedichten over de 20^e en 21^e eeuw. Iedere sectie is met hulp van Willem Kuiper (UvA), Sarah Van Ruyskensvelde (KU Leuven) en Jacques Dane (Nationaal Onderwijsmuseum) in een historische context geplaatst. Ook Gert Biesta heeft met een voorwoord een duit in het zakje gedaan. Volgens hem werkt een blik op historische gedichten over het onderwijs relativerend, omdat ze laten zien dat veel hedendaagse ideeën en spanningen van alle tijden zijn.

En dat is gelukt want de gedichten gaan over ideeën en verlangens, over schoolvakken, over mensen. Ze zijn dikwijls liefdevol, vaak ironisch en soms kritisch. De teksten zeggen daarbij niet alleen iets over hoe het onderwijs zich in de loop der eeuwen heeft ontwikkeld, maar ook over hoe de poëzie zelf is veranderd. Het vuistdikke boek bevat allerlei soorten gedichten waarin zich een voorzichtig patroon aftekent van strakke en vormvaste poëzie met een serieuze toon, naar speelse en vrije gedichten.

De bundel ‘Er hangt iets van lente in de klas…’ is een verzameling van allerlei soorten poëzie: vormvaste gedichten en vrije verzen, prozaïsche gedichten, liedteksten, en zelfs soms visuele poëzie. De gedichten hebben thema’s als het leven op de basisschool, of op het voortgezet onderwijs. Er zijn gedichten over leraren of gedichten bezien vanuit hun perspectief van de leerlingen. Soms zijn kinderen aan het woord, dan weer hun ouders.

Uit de bundel nam ik het gedicht ‘Na de schooltijd’ van dichter Johanna Kruit (1940).

Na de schooltijd
.
Ik doe mijn ogen op een kiertje dicht.
De wolken zeilen hoog voorbij. Ik lig
languit. Gras kriebelt mijn gezicht.
.
Ik denk aan dingen die ik nog niet weet.
Hoe bloemen bloeien, hoe een vogel leeft
en waarom water van de zee beweegt.
.
Er komt een vlinder even zitten op een bloem.
Ik plaag hem met het puntje van mijn schoen
en sta weer op: ik moet nog huiswerk doen.

Geplaatst in Dichtbundels, Favoriete dichters, Gedichten in thema's

Een reactie plaatsen

Tags: 1806, 1940, 1951, 1954, 19e eeuw, 2011, 2025, 20ste eeuw, 21ste eeuw, 800 pagina's, 900 gedichten, bloemlezingen, dichtbundel, dichter, Er hangt iets van lente in de klas..., gedicht, gedichten, gedichtenbundel, Gert Biesta, Henk Sissing, ironisch, Jacques Dane, Johanne Kruit, kritisch, KU Leuven, liedteksten, liefdevol, Na de schooltijd, Nationaal Onderwijsmuseum, onderwijsgedichten, onderwijswet, ontwikkeling van de poëzie, poëzie, poëziebundel, prozaïsche gedichten, Sarah Van Ruyskensvelde, Soms moet het werkelijk stil zijn..., Theo magito, UVA, Visuele poezie, Voorwoord, vormvaste gedichten, vrije verzen, Willem Kuiper

Op je rug of op je buik

17 jun

Geplaatst door woutervanheiningen

Hans Arp

Ik heb op dit blog al een paar keer over de Frans Duitse schilder, beeldhouwer en dichter Hans Arp (1886-1966) geschreven. Naar aanleiding van een tentoonstelling, in een blog over een Dada bundel en in een blog over de Dada dichters Hugo Bal en Hans Arp. Dit keer had ik een dichtbundel van Arp in handen met de titel ‘Onze dagelijkse droom’ gedichten uit 1986 gekozen, vertaald en voorzien van een nawoord door Peter Nijmeijer (1947-2016) en Laurens Vancrevel (1941).

Ik kende Hans Arp vooral van zijn visuele poëzie en van zijn gedichten die ik las in het Kunstmuseum in Den Haag maar nu dus voor het eerst een gedicht uit deze bundel getiteld ‘Op je rug of op je buik’.

Op je rug of op je buik

De dag is soms plat.

Wat je ook doet

je slaagt er niet in om op te staan.

Er is geen ruimte om op te staan.

Je wordt gedwongen om plat te blijven liggen

op je rug of op je buik

plat als een blaadje papier

van een schrijfblok.

Geplaatst in Dichtbundels, Favoriete dichters, Poëzie en Kunst

2 reacties

Tags: 1886, 1941, 1947, 1966, 1986, 2016, beeldhouwer, dada, Dada bundel, Dada dichters, dichtbundel, dichter, Frans Duitse dichter, gedicht, gedichten, gedichtenbundel, Haags Kunstmuseum, Hans Arp, Hugo Bal, keuze, Laurens Vancrevel, nawoord, Onze dagelijkse droom, Op je rug of op je buik, Peter Nijmeijer, poëzie, poëziebundel, schilder, tentoonstelling, vertalers, Vertaling, Visuele poezie

Totem

11 apr

Geplaatst door woutervanheiningen

Dewi de Nijs Bik

De shortlist van de Grote Poëzieprijs 2024 is bekend en één van de genomineerde bundels voor deze prijs is ‘Indolente’ uit 2023 van Dewi de Nijs Bik (1990). In 2020 schreef ik al eens over haar op dit blog. Toen naar aanleiding van een gedicht van haar dat was opgenomen in een verzamelbundel ‘Grenzenloos’ uit 2018. En dit keer dus over het gegeven dat haar debuutbundel is genomineerd voor de Grote Poëzieprijs 2024. In de bundel ‘Indolente’ spelen oesters en parels een belangrijke rol. De leeservaring is als het openen van oesters; na veel moeite tref je af en toe een parel aan.

Hettie Marzak schrijft in haar recensie op literairnederland.nl: “Ze maakt gebruik van een aantal gevarieerde en moderne versvormen: prozagedichten, collages, inventarisatielijsten, handleidingen en visuele poëzie met verspringende versregels en cursief gedrukte woorden. Die veelzijdigheid van deze bundel wordt ook verwacht van de lezer.”

Deze veelzijdigheid komt terug in het gedicht ‘Totem’, net als de oester. De sfeer van dit gedicht deed me in de verte denken aan het gedicht ‘Banket’ dat ik schreef in 2017. Maar enig speurwerk liet me zien dat de oester een veel gebruikte beeld is voor iets anders in de poëzie. Zoek op dit blog maar eens op het woord oester.

Totem

Afstand is nodig

om naar elkaar toe te groeien;

er is altijd afstand nodig.

Het woord kan onze schelp zijn

zoals het ons lichaam past: korst

die soms nog wond is, soms

de korst weer wond geworden.

De schelp groeit mee met de grillen

van haar dragers: iedereen

heeft een bed nodig — de genezing

ligt in die wond besloten.

Het bed kan onze schelp zijn

waaraan grillig vlees zich hecht;

ruimte is nodig.

Er is altijd een ruimte.

Geplaatst in Dichtbundels, Favoriete dichters

Een reactie plaatsen

Tags: 1990, 2017, 2018, 2020, 2023, 2024, Banket, collages, cursief, De Grote Poëzieprijs, debuutbundel, Dewi de Nijs Bik, dichtbundel, dichter, gedicht, gedichten, gedichtenbundel, Grenzenloos, Hettie Marzak, Indolente, inventarisatielijsten, literairnederland.nl, nominatie, oesters, parels, poëzie, poëziebundel, Prozagedichten, recensie, shortlist, Totem, verspringende regels, versvormen, verzamelbundel, Visuele poezie

Oorlogsdichter

11 mrt

Geplaatst door woutervanheiningen

Isaac Rosenberg

Over de Eerste Wereldoorlog zijn vele gedichten geschreven. Vaak door soldaten tijdens de oorlog al. Op dit blog kun je verschillende voorbeelden vinden van poëzie van Wilfred Owen, Vera Brittain, August Stramm, John McCrae, Frederick William Harvey en Ernst Jandl die in de oorlog is geschreven. In 2014 verscheen de bundel ‘De 100 beste gedichten van de Eerste Wereldoorlog’ samengesteld door Geert Buelens en van een inleiding voorzien door Tom Lanoye. Het aardige van deze bundel is dat naast alle bekende namen van dichters uit die periode, de samensteller ook heeft gekeken naar andere dichters zoals Nobelprijswinnaars Rabin dra nath Tagore en W.B. Yeats en Nederlandse dichters als Herman Gorter en Paul van Ostaijen. Boegbeelden van de internationale avant-garde Guillaume Apollinaire en Vladimir Majakovski staan naast grote dichters uit de moderne poëzie als Rainer Maria Rilke en Anna Achmatova. Samen geven ze een aangrijpend en rijk geschakeerd beeld van deze verschrikkelijke oorlog.

Wat ik echter heel goed vind aan deze bundel is dat er ook dichters instaan die helemaal niet zo bekend zijn, zoals bijvoorbeeld de dichter Isaac Rosenberg (1890-1918). Deze Engelse dichter en kunstenaar (etser) uit een Joods immigrantengezin, schreef indringende, visuele oorlogspoëzie. Hieronder een bijzonder voorbeeld uit deze bundel getiteld ‘De onsterfelijken’. Onder het gedicht, vertaald door Rob Schouten, staat: De echte overlevers van de oorlog zijn de luizen. Isaac Rosenberg stierf bij Arras, na een nachtelijke patrouille door sluipschuttervuur of in een gevecht (dat is niet helemaal duidelijk).

De inleiding een een paar gedichten uit deze bundel lees je hier.

De onsterfelijken

Ik doodde ze, ze bleven leven.

Ja dag en nacht zag ik ze komen

En deed geen oog dicht, sliep geen tel,

Kon me verbergen noch ontkomen.

Tot ik genoeg geleden had,

Mijn handen kleurde in hun bloed.

Vergeefs, want sneller dan ik moordde

Kwamen ze weer in wreder vloed.

Ik doodde, doodde, dolle slacht,

Mijn krachten vloeiden langzaam weg,

En nog verrezen zij en kwelden mij,

Want duivels sterven nooit echt.

Ik meende dat de duivel woonde

In drank, vrouwen, verdachte huizen,

Genaamd Satan, Beëlzebub,

Maar nu noem ik ‘m: gore luizen.

Geplaatst in (bijna) vergeten dichters, Dichtbundels, Dichter in verzet, Favoriete dichters, Gedichten in thema's

2 reacties

Tags: 1890, 2014, 2018, Anna Achmatova, Arras, August Stramm, avant garde, De onsterfelijken, dichtbundel, dichter, Eerste wereldoorlog, Ernst Jandl, etser, Frederick William Harvey, gedicht, gedichten, gedichtenbundel, Geert Buelens, gevecht, Guillaume Apollinaire, Herman Gorter, indringende poëzie, inleiding, Isaac Rosenberg, John McCrae, Joods immigrantengezin, kunstenaar, luizen, Nobe;lprijswinnaar, oorlogsdichter, Paul van Ostaijen, poëzie, poëziebundel, Rabin dra nath Tagore, Rainer Maria Rilke, Rob Schouten, s;luip[schutter, samensteller, soldaten, Tom Lanoye, Vera Brittain, vertaler, Visuele poezie, Vladimir Majakovski, W.B. Yeats, Wilfred Owen

Experimentele poëzie

21 jun

Geplaatst door woutervanheiningen

Rozalie Hirs

Op het gebied van experimentele poëzie ken ik een aantal bijzondere vormen. Zo is er de visuele en klankpoëzie van Paul van Ostaijen, de klankpoëzie van ACG Vianen, de poëzie van F. van Dixhoorn (‘Verre uittrap’ een hele bundel met welgeteld 93 woorden) en de soms omgrijpbare maar o zo prachtige poëzie van E.E. Cummings met zijn complexe en bijzondere interpunctie. Dit zijn maar een paar voorbeelden, er zijn er uiteraard veel meer (denk aan de Dada dichters).

Een naam die ik zo aan dit rijtje kan toevoegen is die van de Nederlandse componist en dichter Rozalie Hirs (1965). Iedere nieuwe bundel van haar kenmerkt zich door de keuze van een nieuwe benadering van taal, perspectief, narratief. Haar stijl is beeldrijk, associatief, en is zowel klank- als betekenisgericht te noemen.

Dat geldt ook zeker voor de bundel ‘verdere bijzonderheden’ uit 2017. Lezend in deze bundel moet ik steeds aan de poëzie van Cummings denken (wat als een compliment kan worden opgevat). Het volledig loslaten van alle regels omtrent taal, interpunctie, lopende zinnen of de regelmaat van geschreven teksten is hier verheven tot een experimentele vorm van poëzie.

Oordeel zelf, het gedicht zonder titel met alleen de aanhef [6] komt uit het hoofdstuk ‘bewegingslijnen’.

[6]

sporen van liefde. in de wasbak je zeep, scheerschuim. in de lade je

sokken.

op de vloer de vieze. schrijven ‘jij’ in de kamer. niet echt jij <hier>. hij

evenmin.

buiten zichzelf. ben jij. schim van beweging. alweer. rilt. een buitenissig

rillen

voorbij de tijd. toont een jonge kelner zijn sixpack aan meisjes –

zonovergoten

god die almachtige golven berijdt. hoog, heel high. giechelen meisjes dan

tilt

een denkbeeldige surf ze op, allemaal tegelijk. tolt licht rond, in het rond.

Geplaatst in Dichtbundels, Favoriete dichters, Gedichten in vreemde vormen

1 reactie

Tags: 1 woord per pagina, 1965, 2017, 6+, ACG Vianen, associatief, beeldrijk, betekenisgericht, bewegingslijnen, bijzondere interpunctie, complex, componist, Dada poëzie, dichtbundel, dichter, E.E. Cummings, experimentele poëzie, F. van Dixhoorn, gedicht, gedichten, gedichtenbundel, klankgericht, klankpoëzie, narratief, Paul van Ostaijen, perspectief, poëzie, poëziebundel, Rozalie Hirs, taal, verdere bijzonderheden, Verre uittrap, Visuele poezie

Visuele poëzie

1 apr

Geplaatst door woutervanheiningen

Warren Lehrer

De Amerikaanse schrijver en ontwerper/kunstenaar Warren Lehrer (1955) staat vooral bekend om zijn zeer visuele boeken en multimediaprojecten. Hij kreeg bekendheid in de jaren tachtig en negentig vanwege zijn pogingen om de vorm van gedachten en spraak vast te leggen op de gedrukte pagina in zijn boeken en performance-partituren die worden gekenmerkt door polyvalente (veelzijdige) verhalen en expressionistische typografie.

In november 2019 ontving Lehrer de Lifetime Achievement Ladislav Sutner-prijs in Tsjechië. voor ‘zijn baanbrekende werk op het gebied van visuele literatuur en vormgeving’. De jaarlijkse onderscheiding, genoemd naar de Tsjechisch-Amerikaanse designpionier, erkent individuele kunstenaars uit de hele wereld die uitmuntende prestaties leveren op het gebied van schone kunsten, met name toegepaste kunst en design.

In 2020 had Lehrer een tentoonstelling in de Center for Book Arts in New York waarin hij zijn benadering van het visualiseren van poëzie en proza in projecten met meerdere vertakkingen door middel van boeken, typografie, animatie en performance weergaf. Uit deze tentoonstelling hier een paar voorbeelden van zijn visuele vorm van poëzie.

Geplaatst in Gedichten in vreemde vormen, Poëzie en Kunst

1 reactie

Tags: 1955, 2019, 2020, animatie, artist, baanbrekend werk, boeken, Center for Book Art, Couples Therapy, design, designer, dichter, Disaster Relief, expressionistische typografie, gedachten, gedicht, gedichten, gedichten in vreemde vormen, jaren 80, jaren 90, kunst, kunstenaar, Lifetime Achievement Ladislav Sutner-prijs, New York, ontwerper, Pain Relief, performance, poem, poet, poetry, polyvalente verhalen, schrijver, spraak, tentoonstelling, Tsjechië, Tsjechisch-Amerikaanse designpionier, USA, vastleggen, verenigde staten, visual poetry, visuele literatuur, Visuele poezie, Warren Lehrer

Visuele poëzie

16 nov

Geplaatst door woutervanheiningen

Anatol Knotek

De in Oostenrijk geboren en gevestigde kunstenaar Anatol Knotek (1977) is een specialist in visuele poëzie. Zijn deskundige talenten in de kunsten overstijgen je gemiddelde schilderij of illustratie. Knotek verwerkt de kunst van het geschreven woord in zijn creaties. In feite zijn zijn tekstportretten een samensmelting van krabbels en handgeschreven tekst. De poëziekunstenaar werkt vaak met een permanente stift op canvas. Knotek gebruikt woorden die een zekere waarde hebben voor het gezicht van elke figuur, of het nu gaat om bekende figuren in het leven of gewoon om een vrouw die in blauw is getekend. Als je er met een mooi vergrootglas naar kijkt, kun je Bob Dylans eigen songtekst ‘We live in a political world’ zien, gekrabbeld op de achtergrond van zijn portret tussen een zee van woorden.

Naast dit soort visuele poëzie maakt hij ook tekst objecten waarvan je hieronder een mooi voorbeeld kan zien.

Geplaatst in Gedichten in vreemde vormen, Poëzie en Kunst

4 reacties

Tags: 1977, A bra, Anatol Knotek, Bob Dylan, dichter, figuur, gedicht, gedichten, gedichten in vreemde vormen, gekrabbel, gezicht, handgeschreven tekst, illustratie, Oostenrijk, permanente stift, poëzie in vreemde vormen, schilderij, tekst objecten, tekst-portretten, visual poetry, Visuele poezie, We live in a political world

Spitsvondige beeldspraak

19 aug

Geplaatst door woutervanheiningen

Metafysische poëzie

Metafysische dichters schrijven over gewichtige onderwerpen zoals liefde en (christelijke) religie met behulp van complexe metaforen. Het woord metafysisch is een combinatie van het voorvoegsel ‘meta’ dat ‘na’ betekent, met het woord ‘fysiek’. De uitdrukking “na fysiek” verwijst naar iets dat niet door de wetenschap kan worden verklaard.

De term “metafysische dichters” werd voor het eerst bedacht door de schrijver Samuel Johnson in een hoofdstuk uit zijn ‘Lives of the Poets’ getiteld ‘Metaphysical Wit’ (1779): ‘De metafysische dichters waren geleerde mannen, en het was hun hele streven om te laten zien dat ze geleerd hadden; maar helaas besloten ze het op rijm te laten zien, maar in plaats van poëzie te schrijven, schreven ze alleen verzen, en heel vaak waren dat nauwelijks te beluisteren verzen, want de modulatie was zo onvolmaakt dat het alleen verzen bleken te zijn door de lettergrepen te tellen.

Johnson identificeerde de metafysische dichters van zijn tijd door hun gebruik van uitgebreide metaforen die hij ‘conciets’ noemde (verwaandheden of zelfgenoegzaamheden) om complexe gedachten uit te drukken. Een conceit is spitsvondige vorm van beeldspraak: een vergelijking tussen twee zaken die op het oog volstrekt niet met elkaar te rijmen zijn. Metafysische poëzie kan verschillende vormen aannemen, zoals sonnetten, kwatrijnen of visuele poëzie, en metafysische dichters worden gevonden van de 16e eeuw tot de moderne tijd.

Voorbeelden zijn John Donne, Andrew Marvell, Wallace Stevens en William Carlos Williams. Van John Donne werd het gedicht ‘Elegie I’ geplaatst in ‘De Tweede Ronde’ in 2000. In een vertaling van W. Hoogendoorn heet het gedicht ‘Jaloezie’.

Jaloezie

Mal mens, je wenst je man van harte dood,

Maar klaagt, want zijn jaloersheid is zo groot!

Stel dat hij, bol van gif, ligt uitgestrekt

Op zijn sterfbed, met korsten overdekt,

Benauwd naar adem happend, evenzo

Als een fluitist bij een prestissimo,

En weldra, met gebraak waar elk van gruwt,

Zijn ziel uit één hel in een nieuwe spuwt,

Verdoofd door ’t krijsend straatarm nageslacht

Dat met een huicheltraan op erfgoed wacht,

Dan huil je niet, maar dartel je verblijd

Als een slavin die morgen wordt bevrijd.

Toch huil je, als je naar je man kijkt, die

Zich dood zwelgt aan het gif der jaloezie.

O, wees hem dankbaar dat hij zo beleefd

Door zijn wantrouwen ons een teken geeft.

Wij maken nooit meer openlijk uit nijd
Toespelingen op zijn wanstaltigheid,
Noch flirten aan zijn tafel, jij en ik,
Met woord, aanraking of een steelse blik.
En als hij na een maal bol nageniet,
Snurkend gevangen in zijn stoel van riet,
Dan annexeren wij zijn bed niet meer
En gaan niet langer in zijn huis tekeer.
Nu baart het risico mij grote vrees:
Het is zijn rijk, zijn burcht, zijn diocees.
Hij die uit afgunst graag zijn koning hoont
Of goud vervalst, die zorgt wel dat hij woont
Waar hij in ballingschap zijn gang kan gaan.
Ons jaagt een ander huis geen angst meer aan.
Hoe hij ons vruchteloos bespieden laat,
Zijn sluwe trucs, bezien wij daar met smaad,
Als Southwark Londens burgemeester, of
Zoals de Paus beschimpt wordt door de Mof.
.
.

Geplaatst in (bijna) vergeten dichters, Dichter in verzet, Literaire kunst

1 reactie

Tags: 16e eeuw, 1779, 2000, 20ste eeuw, Andrew Marvell, christelijk, complexe gedachten, complexe metaforen, conciest, De tweede ronde, dichter, dichters, Elegie I, gedicht, gedichten, geleerde mannen, gewichtige onderwerpen, Jaloezie, John Donne, kwatrijnen, lettergrepen, Lives of the Poets, metafysische dichter, metafysische poëzie, metaphysical poert, Metaphysical Wit, poëzie, poem, poems, poert, poet, religie, rijm, Samuel Johnson, sonnetten, spitsvondige vorm, vertaler, Vertaling, verwaandheden, verzen, Visuele poezie, W. Hoogendoorn, Wallace Stevens, William Carlos Williams, zelfgenoegzaamheid

Visuele gedichten

11 mrt

Geplaatst door woutervanheiningen

Freda Kamphuis

Bij De Slegte in Antwerpen kwam ik de bundel ‘Titel’ van Freda Kamphuis (1965) tegen en ik werd daar heel vrolijk van. ‘Titel’ uit 2014 is de tweede bundel van Freda Kamphuis die bij uitgeverij Voetnoot verscheen als 20ste deel in de reeks ‘Eigentijdse Poëzie’. De bundel bevat naast een aantal Haiku’s (Een dichtvorm van drie regels van vijf, zeven en vijf lettergrepen, en die traditioneel naar een jaargetijde verwijst) vooral een aantal bijzondere visuele gedichten waar ik vrolijk van werd. In de hedendaagse poëzie is het visuele gedicht, in de traditie van Paul van Ostaijen, steeds minder aanwezig. Alle reden voor mij om hier stil te staan bij de visuele gedichten van Kamphuis.

Freda Kamphuis verweeft poëzie en grafisch ontwerp in haar visuele gedichten op een verrassende manier waarbij ze de zeggingskracht van woord en beeld verkend en onderzoekt. Op haar blog http://freda-s-blog.blogspot.com is, naast de twee voorbeelden die ik hier plaats, nog veel meer over haar werk en haar poëzie te lezen.

Geplaatst in Dichtbundels, Favoriete dichters, Gedichten in vreemde vormen, Literaire kunst

2 reacties

Tags: 1965, 2014, Antwerpen, beeld, blog, De Slegte, deel 20, dichtbundel, dichter, Eigentijdse Poëzie, Freda Kamphuis, gedicht, gedichten, gedichten in vreemde vormen, gedichtenbundel, grafische weergave, Haiku, jaargetijde, kunst, Paul van Ostaijen, poëzie, poëziebundel, titel, Uitgeverij Voetnoot, vaste versvorm, verrassend, visuele gedichten, Visuele poezie, woord, zeggingskracht

Concrete poëzie

22 dec

Geplaatst door woutervanheiningen

In Duitsland en Amerika

Al eerder schreef ik over vormen van concrete poëzie. Maar wat is concrete poëzie eigenlijk? Volgens Wikipedia is concrete poëzie een moderne poëzievorm waarin gevoelens of gedachten niet op de gewone talige wijze worden uitgedrukt, maar door een bijzondere klank- of grafische vorm te creëren.

Bij een combinatie van poëzie en muziek spreekt men van auditieve of fonetische poëzie en bij een vermenging van tekst en grafiek van visuele poëzie of ook wel poëtische typografie. Lettertype en lettergrootte, de schikking van de woorden op het blad worden drager van de boodschap. Concrete poëzie maakt alleen gebruik van taal- en typografische elementen, terwijl visuele of visieve poëzie (in het Italiaans poesia visiva genoemd) bestaat uit een collage van knipsels, foto’s en taalelementen.

Het mooie van concrete poëzie is dat je er allerlei varianten van kunt maken. Dat je vormen van concrete poëzie (bijvoorbeeld auditieve en visuele poëzie) kunt combineren of dat je kunstvormen kunt combineren met visuele of auditieve poëzie. Ik heb twee voorbeelden van concrete poëzie gevonden die beide voldoen aan de definitie en toch heel erg verschillend zijn.

Zo is er het concrete poëzieproject van de Fichtelnaabtalschule in het Duitse Ebnath en zijn er voorbeelden van een tentoonstelling in het Getty Center in Los Angeles.

Geplaatst in concrete poëzie, Gedichten in vreemde vormen, Poëzie en Kunst

6 reacties

Tags: Amerika, auditieve poëzie, collages, combinaties, concrete poert, Duitsland, Ebnath, Fichtelnaabtalschule, fonetische poëzie, foto's, gedachten, Getty Center, gevoelens, grafische vorm, klankvorm, knipsels, lettergrootte, lettertype, Los Angeles, moderne poëzievorm, muziek, poëtische typografie, poëzie, poert, poesta viseva, taalelementen, talige wijze, visie poëzie, Visuele poezie

ZICHTBAAR ALLEEN

Een blog over poëzie

Site-archief

Lente in de klas

Gedichten over het onderwijs in Nederland

Op je rug of op je buik

Hans Arp

Totem

Dewi de Nijs Bik

Oorlogsdichter

Isaac Rosenberg

Experimentele poëzie

Rozalie Hirs

Visuele poëzie

Warren Lehrer

Visuele poëzie

Anatol Knotek

Spitsvondige beeldspraak

Metafysische poëzie

Visuele gedichten

Freda Kamphuis

Concrete poëzie

In Duitsland en Amerika

MUGZINE

MUGBOOKS

Meest recente berichten

Categorieën

Archief

Meta

Ik neem deel aan:

Ik neem deel aan:

Zichtbaar alleen

Follow Blog via Email

Twitter Updates

Blog statistieken

ZICHTBAAR ALLEEN

Een blog over poëzie

Site-archief

Gedichten over het onderwijs in Nederland

Dit delen:

Hans Arp

Dit delen:

Dewi de Nijs Bik

Dit delen:

Isaac Rosenberg

Dit delen:

Rozalie Hirs

Dit delen:

Warren Lehrer

Dit delen:

Anatol Knotek

Dit delen:

Metafysische poëzie

Dit delen:

Freda Kamphuis

Dit delen:

In Duitsland en Amerika

Dit delen:

MUGZINE

MUGBOOKS

Meest recente berichten

Categorieën

Archief

Meta

Ik neem deel aan:

Ik neem deel aan:

Zichtbaar alleen

Follow Blog via Email

Blog statistieken